Hoàn thiện chính sách chuyển giao công nghệ để khơi thông nguồn lực đổi mới

Sau hơn bảy năm triển khai Luật Chuyển giao công nghệ năm 2017, thực tiễn cho thấy khuôn khổ pháp lý hiện hành đã góp phần hình thành thị trường chuyển giao công nghệ, song cũng bộc lộ không ít hạn chế cần sớm khắc phục.

Trên cơ sở đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và hướng dẫn thi hành Luật Chuyển giao công nghệ số 07/2017/QH14 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ số 115/2025/QH15, nhằm hoàn thiện chính sách và tạo động lực mới cho hoạt động này.

Theo đánh giá của Bộ Khoa học và Công nghệ, quá trình thực hiện Nghị định số 76/2018/NĐ-CP - văn bản hướng dẫn thi hành Luật Chuyển giao công nghệ năm 2017 đã phát sinh nhiều bất cập. Một trong những vấn đề nổi bật là quy định về thẩm định công nghệ trong các dự án đầu tư còn thiếu và chưa đáp ứng yêu cầu lựa chọn, kiểm soát công nghệ.

Bên cạnh đó, một số nội dung chưa đồng bộ với pháp luật về đầu tư, đầu tư công, đầu tư theo phương thức đối tác công tư cũng như các quy định về bảo vệ môi trường, khiến việc áp dụng trên thực tế gặp khó khăn.

Đáng chú ý, do thiếu các quy định cụ thể và cơ chế khuyến khích phù hợp, số lượng hợp đồng chuyển giao công nghệ được đăng ký còn rất thấp so với thực tế. Điều này khiến cơ quan quản lý chưa nắm bắt đầy đủ thông tin về tình hình chuyển giao công nghệ, đặc biệt là các giao dịch chuyển giao công nghệ trong nước, khu vực được kỳ vọng là nền tảng để nâng cao năng lực công nghệ nội sinh của doanh nghiệp Việt Nam.

Cùng với đó, các chính sách ưu đãi, hỗ trợ chuyển giao, ứng dụng và đổi mới công nghệ chưa được cập nhật kịp thời theo hệ thống pháp luật hiện hành, dẫn đến hiệu quả khuyến khích còn hạn chế. Nhiều đối tượng như doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ kinh doanh hay cá nhân kinh doanh vẫn chưa có cơ chế hỗ trợ riêng, trong khi đây lại là nhóm chịu nhiều rào cản về vốn, nhân lực và khả năng tiếp cận công nghệ.

Từ thực tiễn nêu trên, việc sửa đổi, bổ sung các quy định chi tiết hướng dẫn thi hành Luật Chuyển giao công nghệ được xác định là yêu cầu cấp thiết. Dự thảo Nghị định mới không chỉ nhằm khắc phục những tồn tại của Nghị định số 76/2018/NĐ-CP mà còn cụ thể hóa các quy định mới của Luật sửa đổi, bổ sung năm 2025, qua đó hoàn thiện khung pháp lý về thẩm định và chuyển giao công nghệ. Mục tiêu xuyên suốt là bảo đảm lựa chọn, làm chủ và phát triển công nghệ phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước, đồng thời tăng cường quản lý rủi ro công nghệ, hướng tới phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và sức khỏe con người.

Một nội dung đáng chú ý trong dự thảo là các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp có dự án thuộc ngành, nghề ưu đãi đầu tư hoặc triển khai tại địa bàn ưu đãi đầu tư khi nhận chuyển giao công nghệ từ các tổ chức khoa học và công nghệ. Theo đó, doanh nghiệp đáp ứng điều kiện về dự án ưu đãi và có hợp đồng hoặc giấy chứng nhận đăng ký chuyển giao công nghệ sẽ được xem xét hỗ trợ thông qua nhiều hình thức. Trong đó, có cơ chế hỗ trợ lãi suất vay để thực hiện chuyển giao công nghệ, cũng như hỗ trợ kinh phí thông qua các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hoặc thông qua các hoạt động phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp sáng tạo.

Các nội dung hỗ trợ tập trung vào việc cải tiến, ứng dụng và đổi mới công nghệ, khai thác tối đa hiệu suất, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm trong quá trình tiếp nhận công nghệ. Doanh nghiệp có thể được ưu tiên tham gia các nhiệm vụ khoa học và công nghệ, được hỗ trợ thuê chuyên gia tư vấn đánh giá, hiệu chỉnh thiết bị, quy trình, dây chuyền sản xuất, cũng như đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao năng lực hấp thụ và làm chủ công nghệ.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng mở rộng phạm vi hỗ trợ đối với các tổ chức, doanh nghiệp tham gia hoạt động chuyển giao công nghệ. Không chỉ các bên có công nghệ hay bên nhận công nghệ được hưởng chính sách hỗ trợ, mà cả các tổ chức khoa học và công nghệ, tổ chức trung gian của thị trường khoa học và công nghệ tham gia tư vấn, môi giới, xúc tiến, kết nối cung - cầu công nghệ cũng được đưa vào diện hỗ trợ.

Hoạt động chuyển giao công nghệ được xác định là đối tượng ưu tiên trong các cơ chế tài chính của Nhà nước về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, với nguồn lực đến từ Quỹ đổi mới công nghệ quốc gia, các quỹ phát triển khoa học và công nghệ của bộ, ngành, địa phương và các nguồn hợp pháp khác.

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết đang tiếp tục lấy ý kiến rộng rãi đối với dự thảo Nghị định trên Cổng thông tin điện tử của Bộ, nhằm hoàn thiện chính sách theo hướng vừa tạo thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân, vừa nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực chuyển giao công nghệ.