Siết chặt quản lý an toàn bức xạ, hạt nhân trên phạm vi cả nước năm 2026

Trong bối cảnh các ứng dụng bức xạ và năng lượng nguyên tử ngày càng mở rộng ở nhiều lĩnh vực, công tác quản lý an toàn được đặt ra như một yêu cầu cấp thiết. Theo thông tin từ Cục An toàn bức xạ và hạt nhân (Bộ Khoa học và Công nghệ), trong năm 2026, Thanh tra An toàn bức xạ và hạt nhân sẽ tổ chức triển khai 60 cuộc thanh tra trên phạm vi cả nước, tập trung vào các lĩnh vực có nguy cơ cao, đặc biệt là y tế và công nghiệp.

Hoạt động thanh tra được xác định là một trong những công cụ quan trọng nhằm kịp thời phát hiện những hạn chế, bất cập trong cơ chế quản lý, chính sách và hệ thống pháp luật liên quan đến năng lượng nguyên tử. Thông qua kết quả thanh tra, cơ quan chức năng sẽ tổng hợp, đánh giá và kiến nghị các cấp có thẩm quyền điều chỉnh, hoàn thiện khung pháp lý, bảo đảm phù hợp với thực tiễn phát triển và yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.

Không chỉ dừng lại ở việc rà soát cơ chế, chính sách, công tác thanh tra còn góp phần phòng ngừa, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động bức xạ. Qua đó, ý thức chấp hành pháp luật của các tổ chức, cá nhân được nâng cao, tạo nền tảng để các ứng dụng năng lượng nguyên tử tại Việt Nam được triển khai vì mục đích hòa bình, an toàn, hiệu quả và bền vững.

Theo kế hoạch, nhóm đối tượng được ưu tiên thanh tra trong năm 2026 là các cơ sở thực hiện hoạt động bức xạ trong lĩnh vực y tế. Đây là lĩnh vực có tần suất sử dụng nguồn phóng xạ và thiết bị bức xạ lớn, gắn trực tiếp với sức khỏe con người.

Nhiều bệnh viện tuyến trung ương, tuyến tỉnh và các cơ sở y tế có sử dụng nguồn phóng xạ phục vụ chẩn đoán, điều trị sẽ nằm trong diện thanh tra. Trong số đó có thể kể đến những đơn vị lớn như Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Ung bướu Thành phố Hồ Chí Minh, Bệnh viện Ung bướu Đà Nẵng, Bệnh viện Nội tiết Trung ương, cùng nhiều bệnh viện đa khoa và cơ sở y tế khác trên cả nước.

Nội dung thanh tra tại các cơ sở y tế sẽ tập trung đánh giá việc tuân thủ các quy định của pháp luật về năng lượng nguyên tử, công tác bảo đảm an toàn bức xạ và an ninh nguồn phóng xạ. Bên cạnh đó là việc kiểm tra hoạt động cấp phép, quản lý nguồn phóng xạ; điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị chuyên môn; đội ngũ nhân lực làm công tác bức xạ; cũng như các hoạt động dịch vụ hỗ trợ ứng dụng năng lượng nguyên tử, nếu có. Theo dự kiến, mỗi cuộc thanh tra sẽ có thời hạn khoảng 30 ngày và được triển khai rải đều trong các quý của năm 2026 nhằm bảo đảm tiến độ và chất lượng.

Song song với lĩnh vực y tế, phạm vi thanh tra trong năm 2026 cũng được mở rộng sang các cơ sở thực hiện công việc bức xạ trong lĩnh vực công nghiệp, hải quan và một số lĩnh vực khác. Nhiều doanh nghiệp, viện nghiên cứu và đơn vị hoạt động trong các ngành dầu khí, địa chất, vật liệu xây dựng, hóa chất, giấy, nhiên liệu hàng không… sẽ được đưa vào kế hoạch thanh tra. Mục tiêu là đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật về an toàn bức xạ và hạt nhân, đồng thời kịp thời phát hiện những nguy cơ tiềm ẩn có thể ảnh hưởng đến con người và môi trường.

Việc tăng cường thanh tra ở các lĩnh vực này được xem là cần thiết trong bối cảnh việc ứng dụng nguồn phóng xạ và thiết bị bức xạ trong công nghiệp ngày càng phổ biến. Nếu không được quản lý chặt chẽ, những ứng dụng này có thể tiềm ẩn rủi ro lớn về mất an toàn bức xạ, ảnh hưởng đến an ninh và phát triển bền vững.

Đáng chú ý, phương thức tổ chức và triển khai thanh tra trong năm 2026 cũng sẽ có những đổi mới. Cơ quan chức năng định hướng đẩy mạnh ứng dụng khoa học và công nghệ trong hoạt động thanh tra, qua đó nâng cao hiệu quả giám sát, đánh giá. Đồng thời, công tác giám sát hoạt động của các đoàn thanh tra và việc theo dõi, đôn đốc thực hiện kết luận thanh tra sẽ được tăng cường, bảo đảm tuân thủ đúng các quy định của pháp luật.

Với kế hoạch triển khai đồng bộ và phạm vi rộng, 60 cuộc thanh tra an toàn bức xạ và hạt nhân trong năm 2026 được kỳ vọng sẽ góp phần siết chặt kỷ cương pháp luật, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời bảo đảm các hoạt động ứng dụng năng lượng nguyên tử tại Việt Nam phát triển theo hướng an toàn, minh bạch và bền vững.