Hoàn thiện khung pháp lý để quản lý chặt sản xuất, kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật

Việc hoàn thiện khung pháp lý đối với sản xuất, kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật đang được đặt ra như một yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh nông nghiệp hướng tới phát triển bền vững, an toàn và thân thiện với môi trường. Nghị định số 33/2026/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển quan trọng trong quản lý lĩnh vực đặc thù này, khi siết chặt điều kiện nhưng đồng thời chuẩn hóa quy trình, làm rõ trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường.

Ban hành ngày 21/1/2026, Nghị định 33/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số quy định tại các nghị định liên quan đến trồng trọt và bảo vệ thực vật. Trọng tâm của nghị định là điều chỉnh các điều kiện đầu tư, kinh doanh cũng như thủ tục cấp, cấp lại và thu hồi Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, buôn bán thuốc bảo vệ thực vật. Các quy định mới được xây dựng trên cơ sở bảo đảm thống nhất với Luật Đầu tư, đồng thời cụ thể hóa chủ trương cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh theo Quyết định số 1671/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Ở khâu sản xuất, Nghị định 33 tiếp tục khẳng định yêu cầu tuân thủ đầy đủ Điều 61 của Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật, nhưng bổ sung và làm rõ các tiêu chí nhằm nâng cao tính thực chất của điều kiện cấp phép. Theo đó, người trực tiếp quản lý, điều hành hoạt động sản xuất thuốc bảo vệ thực vật phải có trình độ đại học trở lên, thuộc các chuyên ngành phù hợp như hóa học, bảo vệ thực vật, sinh học hoặc nông học. Đối với lực lượng lao động trực tiếp tham gia sản xuất, yêu cầu bắt buộc là phải được huấn luyện an toàn chuyên ngành hóa chất, nhằm giảm thiểu rủi ro trong quá trình thao tác với các chất nguy hiểm.

Không chỉ nhân lực, điều kiện về cơ sở vật chất cũng được đặt ra chặt chẽ hơn. Nhà xưởng và kho chứa thuốc bảo vệ thực vật phải được bố trí trong cụm công nghiệp hoặc khu công nghiệp, đáp ứng đầy đủ các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn hóa chất nguy hiểm. Hệ thống thiết bị, từ khâu sản xuất hoạt chất, thuốc kỹ thuật cho đến pha chế thuốc thành phẩm và đóng gói, đều phải phù hợp với quy trình công nghệ đã đăng ký và đáp ứng yêu cầu an toàn theo quy định hiện hành.

Đối với hoạt động buôn bán thuốc bảo vệ thực vật, Nghị định 33 kế thừa các điều kiện tại Điều 63 Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật, đồng thời cụ thể hóa nhiều yêu cầu chi tiết. Người trực tiếp bán thuốc phải có trình độ từ trung cấp trở lên thuộc các chuyên ngành bảo vệ thực vật, trồng trọt, hóa học, sinh học, nông học hoặc có Giấy chứng nhận bồi dưỡng chuyên môn về thuốc bảo vệ thực vật. Quy định này nhằm bảo đảm người bán có đủ kiến thức để tư vấn, hướng dẫn sử dụng an toàn, đúng kỹ thuật cho người sản xuất.

Địa điểm kinh doanh cũng được kiểm soát chặt hơn khi cửa hàng buôn bán thuốc bảo vệ thực vật phải tách biệt với khu vực dịch vụ ăn uống, trường học và bệnh viện, nhằm hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Đối với kho chứa, cơ sở bán buôn phải tuân thủ đầy đủ quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn hóa chất; trong khi đó, cơ sở bán lẻ phải bố trí khu vực chứa thuốc có kệ kê hàng cao tối thiểu 10 cm so với mặt sàn và cách tường ít nhất 20 cm, bảo đảm thông thoáng và an toàn trong bảo quản.

Song song với việc chuẩn hóa điều kiện kinh doanh, Nghị định 33 cũng quy định rõ ràng hơn về trình tự, thủ tục cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, buôn bán thuốc bảo vệ thực vật. Hồ sơ gồm đơn đề nghị cấp Giấy chứng nhận và bản thuyết minh đáp ứng điều kiện tương ứng, được nộp một bộ đến cơ quan do Chủ tịch UBND cấp tỉnh giao tiếp nhận, thông qua hình thức trực tiếp, trực tuyến hoặc dịch vụ bưu chính. Cơ quan tiếp nhận có trách nhiệm kiểm tra tính đầy đủ của hồ sơ ngay khi tiếp nhận trực tiếp hoặc trong vòng một ngày làm việc đối với hồ sơ nộp qua mạng, bưu chính.

Thẩm quyền cấp, cấp lại và thu hồi Giấy chứng nhận được giao cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Trước thời điểm Giấy chứng nhận hết hạn ba tháng, tổ chức, cá nhân có nhu cầu tiếp tục hoạt động phải chủ động nộp hồ sơ đề nghị cấp lại. Thời gian thẩm định và kiểm tra thực tế được quy định cụ thể: tối đa 20 ngày làm việc đối với sản xuất và 10 ngày làm việc đối với buôn bán, kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ; sau đó, trong vòng 5 ngày làm việc, Chủ tịch UBND cấp tỉnh xem xét, quyết định việc cấp Giấy chứng nhận.

Đáng chú ý, Nghị định 33 thiết lập cơ chế thu hồi Giấy chứng nhận với các trường hợp vi phạm nghiêm trọng. Theo đó, Giấy chứng nhận sẽ bị thu hồi nếu bị tẩy xóa, sửa chữa; hoặc khi tổ chức, cá nhân bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và kiểm dịch thực vật từ ba lần trong một năm, hoặc ba lần liên tiếp đối với cùng một hành vi. Quy định này được kỳ vọng sẽ tăng tính răn đe, góp phần lập lại trật tự, kỷ cương trong hoạt động sản xuất, kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật.

Với những điều chỉnh đồng bộ từ điều kiện, thủ tục đến chế tài xử lý vi phạm, Nghị định 33/2026/NĐ-CP được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, đồng thời tạo hành lang pháp lý rõ ràng, minh bạch cho doanh nghiệp và người dân. Qua đó, góp phần bảo đảm an toàn cho sản xuất nông nghiệp, bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng trong giai đoạn chuyển đổi sang nền nông nghiệp xanh, bền vững.