Đối với nông nghiệp – ngành kinh tế giữ vai trò trụ đỡ, bảo đảm an ninh lương thực và sinh kế cho hàng chục triệu người dân – định hướng này không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà còn là con đường tất yếu để thoát khỏi tăng trưởng theo chiều rộng, tiến tới nông nghiệp hiện đại, sinh thái, giá trị cao.
Thành tựu nhiệm kỳ XIII: Nền móng cho chuyển đổi mô hình tăng trưởng
Giai đoạn 2021–2025, Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân khoảng 6,3%/năm, quy mô GDP năm 2025 dự kiến vượt 510 tỷ USD, GDP bình quân đầu người đạt khoảng 5.000 USD, chính thức bước vào nhóm nước có thu nhập trung bình cao. Song song với đó, các lĩnh vực văn hóa, xã hội, an sinh xã hội tiếp tục được quan tâm; quốc phòng, an ninh, đối ngoại được củng cố và nâng tầm.
Ba đột phá chiến lược về thể chế, nguồn nhân lực và kết cấu hạ tầng được triển khai đồng bộ, tạo chuyển biến rõ nét trong cải cách môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng nhân lực và mở rộng không gian phát triển. Đặc biệt, đầu tư cho KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia được tăng cường, góp phần cải thiện năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng của nền kinh tế.
Trong nông nghiệp, nhiều mô hình sản xuất ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp thông minh, chuyển đổi số trong quản lý vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, tiêu thụ nông sản trên nền tảng số đã phát huy hiệu quả bước đầu. Tuy nhiên, Dự thảo Báo cáo Chính trị cũng thẳng thắn chỉ rõ: KHCN và đổi mới sáng tạo chưa thực sự trở thành động lực chủ yếu của công nghiệp hóa, hiện đại hóa, thị trường KHCN phát triển chậm, doanh nghiệp chưa giữ vai trò trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, với sự bứt phá của trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, dữ liệu lớn và tự động hóa, đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất nông nghiệp toàn cầu. Cạnh tranh nông sản ngày nay không chỉ ở sản lượng, mà ở chất lượng, tiêu chuẩn, công nghệ và khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị.
Trước xu thế đó, Dự thảo Báo cáo Chính trị trình Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ thể chế phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo nguyên tắc thị trường, phù hợp thông lệ quốc tế. Trọng tâm là tháo gỡ các “điểm nghẽn” về cơ chế quản lý, đầu tư, tài chính; khuyến khích doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nông nghiệp, đầu tư và làm chủ công nghệ mới.
Việc ưu tiên tiếp thu, chuyển giao và ứng dụng sáng tạo các công nghệ chiến lược sẽ mở ra cơ hội lớn cho nông nghiệp Việt Nam trong nâng cao năng suất, giảm chi phí, thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế.
Chuyển đổi số – “chìa khóa” nâng cao giá trị nông sản
Chuyển đổi số toàn diện được xác định là một trụ cột quan trọng của mô hình tăng trưởng mới. Với nông nghiệp, chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ trong sản xuất, mà còn là tái cấu trúc toàn bộ chuỗi giá trị từ quản lý đất đai, mùa vụ, vật tư đầu vào đến chế biến, logistics và tiêu thụ.
Phát triển hạ tầng số, dữ liệu lớn và kinh tế dữ liệu sẽ giúp nông dân và doanh nghiệp nông nghiệp tiếp cận thông tin thị trường kịp thời, minh bạch; nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc; tăng sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật (IoT) trong nông nghiệp sẽ góp phần quan trọng vào mục tiêu nâng cao năng suất lao động và phát triển nông nghiệp xanh, bền vững.
Dự thảo Báo cáo Chính trị trình Đại hội XIV xác định phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm của cả nhiệm kỳ, gắn với mục tiêu đến giai đoạn 2026–2030, kinh tế số đạt khoảng 30% GDP, đóng góp của TFP trên 55%, năng suất lao động tăng khoảng 8,5%/năm.
Xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là lựa chọn chiến lược đúng đắn, từ đó giúp nông nghiệp Việt Nam bứt phá, trở thành nền nông nghiệp hiện đại, giá trị cao, đóng góp bền vững cho sự phát triển của đất nước trong giai đoạn mới./.
