Xuất khẩu thủy sản khởi sắc, ngành tôm trở thành động lực tăng trưởng lớn năm 2025

Bức tranh xuất khẩu thủy sản Việt Nam trong năm 2025 đang dần hiện lên với nhiều gam màu tích cực, tạo cảm giác lạc quan sau giai đoạn dài chịu sức ép từ suy giảm nhu cầu toàn cầu. Những con số cập nhật mới nhất cho thấy ngành hàng này không chỉ phục hồi mà còn đang tiến gần tới những cột mốc kỷ lục, trong đó tôm tiếp tục giữ vai trò “đầu tàu”.

Theo thống kê của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), lũy kế 11 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt khoảng 10,5 tỷ USD, tăng 14,6% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này phản ánh rõ nét sự trở lại của nhu cầu tiêu dùng quốc tế, đồng thời cho thấy năng lực xoay xở linh hoạt của doanh nghiệp Việt trong bối cảnh kinh tế thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều biến động khó lường.

Trong bức tranh tăng trưởng chung đó, ngành tôm nổi bật với mức phục hồi mạnh mẽ nhất. Riêng tháng 11, xuất khẩu tôm mang về 385 triệu USD, tăng gần 12% so với cùng kỳ. Tính chung 11 tháng, kim ngạch vượt mốc 4,3 tỷ USD, tăng tới 21% và ghi nhận mức cao nhất từ trước đến nay. Đây là tín hiệu đặc biệt quan trọng bởi tôm luôn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch thủy sản và thường chịu tác động trực tiếp từ biến động giá, nhu cầu cũng như rào cản thương mại.

Đà tăng của ngành tôm đến từ nhiều yếu tố cộng hưởng. Trước hết, các thị trường tiêu thụ lớn đã bước qua giai đoạn thận trọng kéo dài, bắt đầu tăng mua trở lại để bổ sung tồn kho, nhất là vào giai đoạn cao điểm cuối năm. Song song đó, doanh nghiệp trong nước đã điều chỉnh chiến lược theo hướng linh hoạt hơn, chú trọng các sản phẩm chế biến sâu, giá trị gia tăng cao và đáp ứng tốt hơn những yêu cầu khắt khe về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc.

Về cơ cấu sản phẩm, tôm thẻ chân trắng tiếp tục giữ vai trò chủ lực nhờ nguồn cung ổn định, giá thành cạnh tranh và phù hợp với nhiều phân khúc thị trường. Đáng chú ý, tôm hùm đang nổi lên như một điểm sáng mới, đặc biệt tại các thị trường châu Á, nơi nhu cầu với sản phẩm cao cấp gia tăng rõ rệt. Sự phát triển đồng đều giữa các dòng sản phẩm cho thấy ngành tôm Việt Nam đang dịch chuyển theo hướng đa dạng hóa, giảm dần phụ thuộc vào một phân khúc duy nhất.

Ở góc độ thị trường, Trung Quốc tiếp tục là động lực tăng trưởng quan trọng khi kim ngạch tăng 31%, đạt 2,23 tỷ USD. Đây cũng là khu vực phục hồi nhanh nhất nhờ sức mua lớn và chính sách nhập khẩu linh hoạt hơn trong năm 2025. Các thị trường thuộc khối CPTPP ghi nhận mức tăng 24%, đạt 2,84 tỷ USD, phản ánh hiệu quả từ việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do.

Không chỉ châu Á, nhiều thị trường truyền thống cũng duy trì đà tăng trưởng ổn định. Thái Lan tăng 22%, đạt 281,6 triệu USD; Liên minh châu Âu tăng gần 12%, đạt khoảng 1,1 tỷ USD. Tại Mỹ, dù tiếp tục chịu sức ép từ thuế chống bán phá giá và các rào cản kỹ thuật ngày càng chặt chẽ, xuất khẩu thủy sản Việt Nam vẫn tăng 8,1%, đạt 1,778 tỷ USD. Kết quả này cho thấy khả năng thích ứng đáng kể của doanh nghiệp trong việc cải tiến sản phẩm, kiểm soát chất lượng và phân bổ thị trường hợp lý.

Từ những diễn biến tích cực đó, VASEP dự báo xuất khẩu tôm cả năm 2025 có thể chạm mốc 4,6 tỷ USD, thiết lập kỷ lục mới. Tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản được kỳ vọng đạt từ 11,2 đến 11,3 tỷ USD, mức cao nhất từ trước đến nay, đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình tái cơ cấu ngành theo hướng bền vững hơn.

Dù vậy, triển vọng tươi sáng không đồng nghĩa thách thức đã qua. Về cuối năm, ngành tôm có thể đối mặt với nhịp tăng trưởng chậm lại khi các biện pháp phòng vệ thương mại, đặc biệt từ Hoa Kỳ, tiếp tục gia tăng. Chi phí tuân thủ cao hơn, yêu cầu kỹ thuật khắt khe hơn sẽ buộc doanh nghiệp phải tiếp tục tái cấu trúc, tập trung vào giá trị thay vì sản lượng.

Trong bối cảnh Việt Nam vừa thúc đẩy gỡ “thẻ vàng” IUU, vừa hướng tới phát triển thủy sản có trách nhiệm, kết quả xuất khẩu 11 tháng cho thấy hướng đi hiện tại là đúng đắn. Với sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, địa phương và doanh nghiệp, cùng động lực mạnh mẽ từ ngành tôm, mục tiêu nâng tầm vị thế thủy sản Việt Nam trên bản đồ thế giới đang ngày càng rõ nét.