Thông tin này được đưa ra trong báo cáo số 411/BCT-DKT của Bộ Công Thương gửi Thủ tướng Chính phủ về tình hình thực hiện Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Từ "Hydrogen xám" đến khát vọng "Hydrogen xanh"
Theo báo cáo của Bộ Công Thương, hiện tại nguồn cung hydrogen trong nước chủ yếu vẫn là "hydrogen xám" và "hydrogen nâu" được sản xuất từ quá trình lọc hóa dầu và sản xuất phân đạm, phục vụ tại chỗ cho các ngành công nghiệp này với sản lượng khoảng 500 nghìn tấn/năm. Tuy nhiên, thực hiện Chiến lược quốc gia, một làn sóng đầu tư vào "hydrogen xanh" đang bắt đầu hình thành rõ nét.
Đến nay, dù hầu hết các dự án vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu hoặc chuẩn bị đầu tư và chưa vận hành thương mại, nhưng một số điểm sáng đã xuất hiện. Đáng chú ý là Dự án Nhà máy sản xuất hydrogen xanh Trà Vinh (xã Đông Hải, tỉnh Trà Vinh) do Công ty cổ phần TGS Trà Vinh Green Hydrogen làm chủ đầu tư, với quy mô 24.000 tấn hydrogen/năm, dự kiến vận hành thương mại vào năm 2027.
Bên cạnh đó, hàng loạt dự án khác đang được triển khai các bước chuẩn bị đầu tư như: Nhà máy sản xuất hydrogen xanh Bến Tre (dự kiến vận hành quý II/2028), dự án tại Bạc Liêu của Tập đoàn The Green Solution (giai đoạn 1 vào năm 2029) và dự án tại Tiền Giang. Các địa phương khác như Gia Lai, Ninh Thuận, Quảng Bình cũng đang phối hợp với nhà đầu tư đề xuất các dự án quy mô lớn. Bộ Công Thương ước tính, công suất sản xuất hydrogen từ quá trình sử dụng năng lượng tái tạo cơ bản sẽ đạt mục tiêu đề ra trong giai đoạn đến năm 2030, đạt khoảng 100.000 - 500.000 tấn/năm.
Hoàn thiện hành lang pháp lý: "Chìa khóa" thu hút vốn
Để dọn đường cho nguồn năng lượng mới, khung khổ pháp lý đã có những bước tiến quan trọng. Bộ Công Thương cho biết Luật Điện lực số 61/2024/QH15 và Luật Hóa chất số 69/2025/QH15 đã được Quốc hội thông qua, tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho phát triển năng lượng tái tạo và công nghiệp hóa chất trọng điểm, trong đó có hydrogen.
Đặc biệt, Nghị định số 58/2025/NĐ-CP ngày 03/3/2025 đã cụ thể hóa các ưu đãi đầu tư. Theo đó, các dự án năng lượng mới sản xuất từ 100% hydrogen xanh hoặc amoniac xanh được hưởng nhiều ưu đãi như: miễn, giảm tiền sử dụng khu vực biển; miễn, giảm tiền sử dụng đất trong thời gian xây dựng cơ bản; và đảm bảo sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn.
Mặc dù tiềm năng là rất lớn, báo cáo của Bộ Công Thương cũng thẳng thắn chỉ ra những khó khăn mà các doanh nghiệp và địa phương đang đối mặt.
Thứ nhất là bài toán về nhu cầu thị trường. Ứng dụng của hydrogen tại Việt Nam hiện còn hạn chế, chủ yếu tập trung trong công nghiệp lọc dầu và đạm, chưa hình thành nhu cầu sử dụng hydrogen xanh rộng rãi.
Thứ hai là chi phí đầu tư. Giá thành sản xuất hydrogen xanh hiện vẫn cao hơn nhiều so với năng lượng truyền thống. Trong khi đó, các cơ chế hỗ trợ tài chính, ưu đãi thuế hay tiếp cận vốn vay ưu đãi cho lĩnh vực này chưa đủ hấp dẫn để bù đắp rủi ro cho nhà đầu tư.
Thứ ba là hạ tầng và công nghệ. Việt Nam hiện chưa có hệ thống tồn chứa, vận chuyển và phân phối hydrogen chuyên dụng. Việc vận chuyển chủ yếu vẫn dựa vào xe tải hoặc đường ống nội bộ khoảng cách ngắn. Công nghệ sản xuất, đặc biệt là các thiết bị hiện đại, phần lớn vẫn phải nhập khẩu với chi phí cao.
Ngoài ra, công tác quy hoạch chi tiết tại từng địa phương còn thiếu vắng, gây lúng túng cho việc xác định địa điểm dự án và thu hút đầu tư.
Trước thực tế trên, Bộ Công Thương kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các Bộ, ngành tiếp tục rà soát, cập nhật các dự án hydrogen vào Quy hoạch tổng thể năng lượng quốc gia. Đồng thời, cần khẩn trương nghiên cứu, ban hành các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn trong sản xuất, lưu trữ và vận chuyển hydrogen để các doanh nghiệp có cơ sở thực hiện.
Bên cạnh đó, kiến nghị Bộ Tài chính tiếp tục phối hợp xây dựng các cơ chế tài chính đặc thù, thuế và tín dụng xanh để thu hút dòng vốn quốc tế, đặc biệt tận dụng các gói hỗ trợ từ các chương trình hợp tác như JETP hay AZEC.
Việc triển khai Chiến lược năng lượng hydrogen không chỉ là bước đi nhằm đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia mà còn thể hiện quyết tâm của Việt Nam trong việc thực hiện cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.
