Bước vào tháng đầu tiên của năm, ngành khoa học và công nghệ ghi nhận bức tranh khởi sắc khi tổng doanh thu toàn ngành đạt 464.116 tỷ đồng, tăng 23% so với cùng kỳ năm trước. Con số này không chỉ phản ánh quy mô hoạt động ngày càng mở rộng mà còn cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của khoa học và công nghệ trong nền kinh tế.
Theo thống kê của Bộ Khoa học và Công nghệ, riêng trong tháng 1, đóng góp của ngành vào tăng trưởng GDP ước đạt 124.065 tỷ đồng, tăng 33,3% so với tháng 1/2025. Mức tăng này diễn ra trong bối cảnh doanh thu, đóng góp GDP và quy mô ngành đều đồng loạt đi lên, tạo nền tảng quan trọng cho kết quả của cả năm.
Trước đó, năm 2025 đã khép lại với những dấu ấn rõ rệt: doanh thu toàn ngành khoa học và công nghệ đạt 5 triệu 465 nghìn tỷ đồng, tăng 25% so với năm 2024; đóng góp trực tiếp vào GDP đạt khoảng 1 triệu 400 nghìn tỷ đồng. Đà tăng trưởng này tiếp tục được nối dài ngay từ đầu năm nay, củng cố kỳ vọng về một năm bứt tốc của lĩnh vực được xem là động lực mới của nền kinh tế.
Quy mô mở rộng của ngành còn thể hiện qua lực lượng lao động. Hiện toàn ngành có hơn 2,38 triệu người đang làm việc, trong đó đội ngũ nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ đạt 207.838 người. Đây là nguồn nhân lực then chốt, quyết định khả năng chuyển hóa tri thức khoa học thành sản phẩm, dịch vụ và giá trị kinh tế cụ thể.
Xét theo cơ cấu, công nghiệp công nghệ số tiếp tục là trụ cột với số lượng doanh nghiệp lớn nhất. Hiện có hơn 80.000 doanh nghiệp công nghệ số đang hoạt động, trong đó trên 2.000 doanh nghiệp đã mở rộng ra thị trường nước ngoài. Không chỉ dừng lại ở gia công hay cung cấp dịch vụ, nhiều doanh nghiệp trong nước đang từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, từ nghiên cứu, thiết kế đến sản xuất, đồng thời phát triển các sản phẩm công nghệ mang tính chiến lược.
Thực tế cho thấy, hoạt động khoa học và công nghệ diễn ra sôi động ngay trong tháng đầu năm. Giữa tháng 1, Viettel khởi công xây dựng nhà máy chế tạo chip đầu tiên theo tiến trình 32 nm tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc, với kế hoạch sản xuất thử nghiệm từ năm 2028.
Chỉ hai tuần sau, FPT tiếp tục công bố thành lập nhà máy đóng gói, kiểm thử chip bán dẫn tiên tiến tại Bắc Ninh, dự kiến đi vào hoạt động ngay trong năm nay. Những động thái này cho thấy quyết tâm từng bước làm chủ công nghệ lõi, đặc biệt trong lĩnh vực bán dẫn.
Ở tầm chiến lược, tại hội nghị về tăng trưởng kinh tế tổ chức tháng 7/2025, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh vai trò của “bộ ba” khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Theo đó, ba trụ cột này cần đóng góp ít nhất 50% vào tăng trưởng GDP. Điều này đồng nghĩa, nếu GDP cả nước tăng 10%, thì riêng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải tạo ra khoảng 5% mức tăng.
Trong cơ cấu đóng góp đó, khoa học và công nghệ được xác định chiếm khoảng 1%, thông qua việc thương mại hóa các kết quả nghiên cứu, đưa vào doanh nghiệp để hình thành sản phẩm và doanh thu mới. Để đạt mục tiêu này, Bộ Khoa học và Công nghệ dự kiến đổi mới cách phân bổ ngân sách và phương thức đánh giá các đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu. Nguyên tắc đặt ra là một đồng chi cho nghiên cứu cần tạo ra 10 đồng doanh thu gián tiếp.
Cụ thể, với khoảng 25.000 tỷ đồng chi cho nghiên cứu và phát triển, mục tiêu là tạo ra 250.000 tỷ đồng doanh thu, với tỷ lệ giá trị tăng thêm đạt 40 - 50%. Như vậy, phần giá trị gia tăng đóng góp cho GDP tương ứng khoảng 100.000 - 125.000 tỷ đồng, tương đương gần 1% GDP.
Đối với đổi mới sáng tạo, mục tiêu đóng góp được nâng lên mức 3%. Giải pháp trọng tâm là hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng, đổi mới và tiếp nhận chuyển giao công nghệ, qua đó nâng cao hiệu suất sử dụng công nghệ. Nhà nước sẽ hỗ trợ lãi suất vay cho các dự án đầu tư đổi mới công nghệ, mức hỗ trợ có thể lên tới 50% lãi suất từ Quỹ Đổi mới công nghệ. Dự kiến mỗi năm, khoảng 25.000 tỷ đồng sẽ được dành để thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, qua đó tăng năng suất lao động, nâng cao TFP và mở rộng các sản phẩm mới.
Trong khi đó, chuyển đổi số được xác định đóng góp khoảng 1% tăng trưởng GDP. Một trong những giải pháp cụ thể là tăng gấp đôi tốc độ di động. Theo các nghiên cứu quốc tế, khi tốc độ di động tăng, tăng trưởng kinh tế, đặc biệt là kinh tế số cũng được thúc đẩy mạnh mẽ; việc tăng gấp đôi tốc độ di động có thể giúp GDP tăng thêm ít nhất 1%.
Thông điệp “khoa học và công nghệ phải tạo ra kết quả cụ thể” tiếp tục được Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ cuối tháng 12/2025.
Theo đó, năm 2026 được xác định là “năm tăng tốc” triển khai Nghị quyết 57, chuyển trọng tâm từ xây dựng thể chế sang tạo ra các kết quả thực chất, có thể đo đếm, lan tỏa và tác động trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế cũng như chất lượng cuộc sống của người dân.
Trong giai đoạn tới, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tập trung nguồn lực cho một số trọng điểm quốc gia thay vì dàn trải. Mỗi lĩnh vực sẽ lựa chọn nhiệm vụ mũi nhọn, có sản phẩm đầu ra rõ ràng và cá nhân chịu trách nhiệm cụ thể. Đồng thời, Bộ sẽ đề xuất Chính phủ chuyển khoa học và công nghệ sang khối kinh tế - công nghiệp - công nghệ, thay vì xếp trong khối văn hóa - xã hội như hiện nay. Đây không chỉ là một thay đổi về mặt tổ chức, mà còn thể hiện sự chuyển biến trong tư duy phát triển, khẳng định khoa học và công nghệ là động lực trực tiếp của tăng trưởng kinh tế.
