Năm 2025 đánh dấu một năm duy trì ổn định của ngành công nghiệp da giày Việt Nam trên bản đồ thương mại toàn cầu. Với kim ngạch xuất khẩu đạt 29 tỷ USD, tăng 6% so với năm trước, ngành tiếp tục đứng thứ hai thế giới về xuất khẩu và xếp thứ ba về sản xuất. Kết quả này phản ánh khả năng thích ứng của doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường quốc tế nhiều biến động, đồng thời cho thấy dư địa phát triển vẫn còn rộng mở, đặc biệt với khu vực doanh nghiệp trong nước.
Hiện toàn ngành da giày có khoảng 30.000 doanh nghiệp đang hoạt động. Trong số này, gần 9.000 doanh nghiệp trực tiếp sản xuất sản phẩm cuối cùng, còn lại hơn 21.000 doanh nghiệp tham gia các khâu thượng nguồn như nguyên phụ liệu, bán thành phẩm và dịch vụ hỗ trợ.
Quy mô lớn của cộng đồng doanh nghiệp được đánh giá là lợi thế đáng kể nếu có sự liên kết chặt chẽ, hình thành chuỗi giá trị thống nhất để nâng cao năng lực cạnh tranh chung của toàn ngành. Theo ông Nguyễn Đức Thuấn, Chủ tịch Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam, sự phối hợp hiệu quả giữa các doanh nghiệp trong ngành thời trang và da giày sẽ mở ra “sân chơi” rộng lớn hơn, giúp doanh nghiệp Việt đứng vững hơn trên thị trường quốc tế.
Một điểm sáng khác của ngành là tỷ lệ nội địa hóa đã vượt mốc 50%. Đây là yếu tố quan trọng giúp gia tăng giá trị trong nước, đồng thời đóng góp vào mức thặng dư thương mại đáng kể của ngành trong năm 2025. Tuy vậy, cơ cấu xuất khẩu vẫn cho thấy vai trò chi phối của khu vực có vốn đầu tư nước ngoài. Kim ngạch xuất khẩu da giày, túi xách của khối FDI đạt 22,82 tỷ USD, chiếm khoảng 80% tổng kim ngạch toàn ngành và tăng 17% so với năm 2024.
Ở chiều ngược lại, khu vực doanh nghiệp trong nước dù quy mô còn khiêm tốn nhưng ghi nhận tốc độ tăng trưởng ấn tượng. Năm 2025, xuất khẩu của khối doanh nghiệp nội đạt 5,84 tỷ USD, tăng tới 29% so với năm trước. Con số này cho thấy nỗ lực rõ rệt trong việc mở rộng thị phần, tận dụng các hiệp định thương mại và từng bước nâng cao năng lực sản xuất. Theo đánh giá của Hiệp hội, nếu được hỗ trợ tốt hơn về công nghiệp phụ trợ, tín dụng và tiếp cận thị trường, doanh nghiệp nội hoàn toàn có thể gia tăng vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Về thị trường xuất khẩu, da giày Việt Nam tiếp tục dựa vào các thị trường truyền thống. Hoa Kỳ giữ vị trí dẫn đầu với kim ngạch 11,01 tỷ USD, tiếp đến là Liên minh châu Âu với gần 6,88 tỷ USD. EU không chỉ là thị trường lớn mà còn là khu vực có yêu cầu khắt khe về môi trường và trách nhiệm xã hội, buộc doanh nghiệp Việt phải liên tục nâng chuẩn sản xuất. Các thị trường khác như Trung Quốc (1,78 tỷ USD), Nhật Bản (1,61 tỷ USD) và Hàn Quốc (776 triệu USD) cũng duy trì vai trò quan trọng trong cơ cấu xuất khẩu.
Riêng tại châu Âu, Hà Lan tiếp tục là điểm đến lớn nhất với kim ngạch 2,11 tỷ USD, theo sau là Bỉ (1,36 tỷ USD), Đức (939 triệu USD), Pháp (767 triệu USD), Italia (678 triệu USD) và Tây Ban Nha (587 triệu USD). Cơ cấu này phản ánh rõ vai trò của các trung tâm logistics và phân phối lớn tại EU trong chuỗi cung ứng da giày Việt Nam.
Bên cạnh đó, xuất khẩu sang các nước thuộc khối CPTPP tiếp tục tăng trưởng tích cực. Nhật Bản dẫn đầu với 1,61 tỷ USD, Canada đạt 816 triệu USD, Mexico 737 triệu USD và Australia 537 triệu USD. Việc khai thác hiệu quả ưu đãi thuế quan từ CPTPP đang giúp doanh nghiệp đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào một vài đối tác lớn.
Ở thị trường trong nước, ngành da giày năm 2025 đạt quy mô khoảng 1,05 tỷ USD và được dự báo sẽ tăng lên 1,544 tỷ USD vào năm 2033, với tốc độ tăng trưởng bình quân 4,86% mỗi năm. Mỗi năm, người tiêu dùng trong nước sử dụng khoảng 155 triệu đôi giày dép.
Tuy nhiên, sản phẩm sản xuất trong nước mới chỉ chiếm gần 40% thị phần, trong khi hàng nhập khẩu, chủ yếu từ Trung Quốc, chiếm gần 30%. Điều này vừa cho thấy dư địa phát triển còn lớn, vừa đặt ra áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt.
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, ngành da giày, túi xách vẫn đối mặt không ít thách thức, từ cạnh tranh giá với hàng nhập khẩu giá rẻ, sự áp đảo của các thương hiệu quốc tế, đến tư duy gia công vẫn phổ biến và hệ thống phân phối chưa đồng bộ. Tình trạng hàng giả, hàng nhái cũng tiếp tục ảnh hưởng đến niềm tin người tiêu dùng và uy tín doanh nghiệp.
Trước thực tế này, Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam cho rằng cần những giải pháp đồng bộ từ cả Nhà nước và doanh nghiệp. Về chính sách, định hướng phát triển ngành theo hướng bền vững, ổn định, hỗ trợ công nghiệp phụ trợ và nâng tỷ lệ nội địa hóa được xem là then chốt.
Đồng thời, việc hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường, truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe là yêu cầu cấp thiết. Ở góc độ doanh nghiệp, chuyển dịch sang sản xuất xanh, đa dạng hóa thị trường và đầu tư xây dựng thương hiệu Việt được coi là con đường tất yếu để ngành da giày phát triển bền vững trong những năm tới.
