“Thời thanh xuân trên tuyến đường 1C huyền thoại” – Ký ức hào hùng được đánh thức giữa lòng TP.HCM

Giữa nhịp sống hiện đại của TP.HCM, những ký ức chiến tranh tưởng như đã lùi xa, nay bất ngờ được đánh thức một cách sống động tại Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh. Triển lãm trưng bày chuyên đề “Thời thanh xuân trên tuyến đường 1C huyền thoại” không chỉ là một hoạt động văn hóa – lịch sử ý nghĩa, mà còn là hành trình ngược dòng thời gian, đưa công chúng trở về với những năm tháng gian khổ nhưng đầy lý tưởng của lực lượng Thanh niên xung phong (TNXP) trên tuyến đường chi viện đặc biệt quan trọng của cách mạng miền Nam.

Tuyến đường 1C được hình thành từ năm 1966, trong bối cảnh tuyến vận tải chiến lược Hồ Chí Minh trên biển bị địch phong tỏa và đánh phá ác liệt. Xuất phát từ yêu cầu cấp thiết của chiến trường Tây Nam Bộ, tuyến đường này bắt đầu từ các kho vận tải ở biên giới Campuchia, xuyên qua hệ thống sông ngòi, kênh rạch và rừng tràm Đồng bằng sông Cửu Long, kéo dài đến tận mũi Cà Mau.

Dù không nổi tiếng như đường Trường Sơn, nhưng 1C lại giữ vai trò đặc biệt quan trọng, được ví như “mạch máu ngầm”, đảm bảo vận chuyển vũ khí, lương thực, thuốc men và đưa đón cán bộ, bộ đội cho chiến trường miền Tây Nam Bộ trong điều kiện vô cùng hiểm nguy. Địch liên tục càn quét, đánh phá, phong tỏa, song tuyến đường vẫn được giữ vững bằng ý chí, sự kiên cường và tinh thần dấn thân không tiếc tuổi xuân của lực lượng TNXP.

Triển lãm giới thiệu 109 hình ảnh, tư liệu và hiện vật, được trưng bày trên diện tích 194 m², tái hiện chân thực và xúc động cuộc sống, chiến đấu của TNXP trên tuyến đường 1C. Từ những bức ảnh đen trắng đã ngả màu thời gian, những dụng cụ lao động thô sơ, cho đến các vật dụng sinh hoạt cá nhân, tất cả đều kể lại câu chuyện về một thế hệ thanh niên “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” theo cách riêng của vùng sông nước Nam Bộ.

Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Lâm Ngô Hoàng Anh - Phó Giám đốc phụ trách quản lý, điều hành Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh nhấn mạnh, lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc không chỉ được làm nên bởi những chiến công hiển hách trên chiến trường, mà còn được viết bằng mồ hôi, xương máu và tuổi thanh xuân của hàng vạn TNXP. Tuyến đường 1C chính là minh chứng rõ nét cho tinh thần ấy, là nơi những người trẻ đã sống, chiến đấu và hy sinh trong thầm lặng để làm nên thắng lợi cuối cùng.

Không gian trưng bày được chia thành bốn phần, dẫn dắt người xem đi từ bối cảnh lịch sử đến chiều sâu cảm xúc: “Nơi huyền thoại bắt đầu” giới thiệu sự ra đời của tuyến đường 1C và vai trò chiến lược của tuyến chi viện này đối với chiến trường miền Tây Nam Bộ; “Trong vòng vây lửa đạn” tái hiện những cuộc càn quét, đánh phá ác liệt của địch, cùng tinh thần bám trụ, bảo vệ tuyến đường của lực lượng TNXP; “Cuộc sống và chiến đấu của Thanh niên xung phong” khắc họa đời sống thường ngày giữa bom đạn – nơi gian khổ không dập tắt được niềm tin, tiếng hát và tinh thần lạc quan của tuổi trẻ; “Hồi ức và tri ân” là không gian lắng đọng, kết nối ký ức của các nhân chứng lịch sử với trách nhiệm tiếp nối của thế hệ hôm nay. Cách tổ chức này đã tạo nên một dòng chảy cảm xúc liền mạch, giúp người xem cảm nhận rõ hơn giá trị của sự hy sinh và tinh thần cống hiến.

Một trong những điểm nhấn của triển lãm là sự hiện diện của các cựu TNXP, những con người đã trực tiếp sống và chiến đấu trên tuyến đường 1C. Câu chuyện của bà Hồ Thị Hoàng Em, nay 74 tuổi, từng tham gia TNXP khi mới 15 tuổi, khiến nhiều người không khỏi xúc động. Những ký ức về những đêm hành quân, những lần tránh bom, về tình đồng đội giữa ranh giới sống và chết đã khắc họa rõ nét một thời thanh xuân không thể nào quên. Chính những câu chuyện đời thực ấy đã giúp lịch sử bước ra khỏi trang sách, trở nên gần gũi và chân thực hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Hơn hết, “Thời thanh xuân trên tuyến đường 1C huyền thoại” không chỉ nhắc nhớ về một giai đoạn lịch sử hào hùng, mà còn đặt ra câu hỏi cho hiện tại: "Thế hệ hôm nay sẽ sống, cống hiến và viết tiếp câu chuyện của đất nước như thế nào".