Điều hành xăng dầu theo cơ chế thị trường, doanh nghiệp được phân quyền mạnh hơn

Dự thảo Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu đang được Bộ Công Thương hoàn thiện với định hướng đưa giá xăng dầu vận hành gần hơn theo tín hiệu thị trường, đồng thời mở rộng quyền tự chủ cho doanh nghiệp trong hoạt động kinh doanh.

Cùng với đó, lộ trình triển khai xăng sinh học E10 trên phạm vi toàn quốc từ ngày 1/6/2026 cũng được xác lập rõ ràng, nhằm thúc đẩy phát triển bền vững và hiện thực hóa cam kết giảm phát thải ròng của Việt Nam.

Thông tin này được đưa ra tại buổi họp báo thường kỳ quý IV/2025 của Bộ Công Thương, tổ chức sáng 29/1/2026. Tại đây, ông Nguyễn Anh Tuấn - Trưởng phòng Quản lý kinh doanh xăng dầu và khí, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đã chia sẻ nhiều nội dung đáng chú ý liên quan đến dự thảo Nghị định mới cũng như kế hoạch áp dụng xăng sinh học E10.

Theo ông Tuấn, ngày 19/1/2026, Thứ trưởng Bộ Công Thương đã ký tờ trình gửi Chính phủ về dự thảo Nghị định kinh doanh xăng dầu. Đây là bản dự thảo lần thứ tư, được xây dựng sau hơn ba năm nghiên cứu, rà soát và tiếp thu ý kiến từ các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp. Bộ Công Thương kỳ vọng Nghị định sẽ được Chính phủ xem xét, ban hành trong tháng 2/2026, tạo hành lang pháp lý mới phù hợp hơn với thực tiễn vận hành của thị trường xăng dầu.

Một trong những điểm mới thu hút sự quan tâm lớn là cơ chế điều hành giá. Theo dự thảo, giá xăng dầu sẽ tiệm cận hơn với nguyên tắc thị trường, trong đó doanh nghiệp đầu mối được quyền chủ động xác định giá bán trên cơ sở các yếu tố chi phí thực tế.

Tuy nhiên, để bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống phân phối và bảo vệ người tiêu dùng, giá bán lẻ tại các đại lý, đơn vị nhượng quyền hoặc doanh nghiệp mua xăng dầu từ nhiều nguồn sẽ không được vượt mức giá do doanh nghiệp đầu mối công bố.

Song song với việc hoàn thiện cơ chế giá, Bộ Công Thương cũng xác định rõ mốc thời gian triển khai xăng sinh học E10. Cụ thể, theo Thông tư 50/2025/TT-BCT, từ ngày 1/6/2026, xăng E10 sẽ được áp dụng đồng loạt trên toàn quốc. Đây được xem là bước đi quan trọng trong lộ trình giảm phát thải, phù hợp với mục tiêu đưa phát thải ròng về “0” vào năm 2050 mà Chính phủ đã cam kết, đồng thời bắt kịp xu hướng sử dụng nhiên liệu sinh học của nhiều quốc gia như Mỹ, Brazil, Thái Lan hay Trung Quốc.

Thực tế cho thấy, một số doanh nghiệp đầu mối lớn như Petrolimex và PVOil đã sớm triển khai thí điểm xăng E10 tại các đô thị lớn, gồm Hà Nội, Hải Phòng và TP. Hồ Chí Minh. Qua đánh giá ban đầu, chất lượng xăng E10 được ghi nhận ổn định, chưa phát sinh phản ánh tiêu cực từ phía người tiêu dùng.

Làm rõ thêm định hướng chính sách, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh, mục tiêu xuyên suốt của Nghị định mới là từng bước tiệm cận cơ chế thị trường, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho doanh nghiệp.

Theo đó, Bộ Công Thương sẽ tập trung nhiều hơn vào vai trò quản lý nhà nước, giảm bớt các thủ tục hành chính không cần thiết để tạo môi trường kinh doanh thông thoáng. Thứ trưởng cũng cho biết, việc duy trì chu kỳ điều chỉnh giá 7 ngày/lần trong thời gian qua đã góp phần giữ cho giá xăng dầu trong nước bám sát diễn biến thị trường thế giới và đảm bảo tương đối ổn định.

Liên quan đến bài toán cung ứng tại các khu vực khó khăn, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân cho hay, dự thảo Nghị định đã tính đến các cơ chế điều chỉnh chi phí nhằm bảo đảm doanh nghiệp vẫn có động lực cung cấp xăng dầu cho vùng sâu, vùng xa, miền núi và hải đảo.

Đối với Quỹ bình ổn giá xăng dầu, dự thảo đề xuất tập trung quỹ về một tài khoản do Nhà nước quản lý. Dù không thuộc ngân sách nhà nước, việc sử dụng quỹ sẽ tuân thủ chặt chẽ quy định của Luật Giá và chỉ được triển khai khi có phương án bình ổn cụ thể do Bộ Công Thương phối hợp các bộ, ngành xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong trường hợp thị trường biến động bất thường.

Trước những băn khoăn về khả năng tương thích của xăng E10 với phương tiện cũ, lãnh đạo Bộ Công Thương khẳng định đã tham vấn ý kiến các chuyên gia, nhà sản xuất và hiệp hội liên quan, qua đó xác nhận xăng E10 an toàn cho động cơ. Bên cạnh đó, xăng sinh học E5RON92 vẫn được duy trì trong giai đoạn chuyển đổi để người tiêu dùng có thêm lựa chọn.

Theo kế hoạch, trong tháng 3 và 4/2026, Bộ Công Thương sẽ tiến hành kiểm tra công tác chuẩn bị của các doanh nghiệp đầu mối, cơ sở sản xuất và phối trộn, nhằm bảo đảm hạ tầng kỹ thuật sẵn sàng trước thời điểm triển khai E10 trên toàn quốc. Với sự chuẩn bị đồng bộ về chính sách và thực tiễn, cơ quan quản lý kỳ vọng thị trường xăng dầu sẽ vận hành ngày càng minh bạch và hiệu quả hơn.