Doanh nghiệp cần “bộ đồ may đo” cho hành trình chuyển đổi số

Trong bối cảnh chuyển đổi số đã trở thành xu thế tất yếu, các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là khối nhỏ và vừa (SME), vẫn còn nhiều lúng túng khi bắt tay vào triển khai. Không ít doanh nghiệp gặp khó ngay từ bước khởi đầu, khi chưa biết nên lựa chọn hướng đi nào, giải pháp nào phù hợp. Điều này khiến những chính sách hỗ trợ dù đã được ban hành tương đối đầy đủ nhưng vẫn chưa thực sự chạm đến nhu cầu thực tiễn.

Phó Chủ tịch Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ CNTT Việt Nam - Lâm Quang Nam nhận định, thách thức lớn nhất của các doanh nghiệp SME không nằm ở chỗ thiếu vốn hay công nghệ, mà ở khả năng định hình lộ trình phù hợp. Trong khi đó, nhiều gói hỗ trợ hiện nay chủ yếu do doanh nghiệp công nghệ cung cấp dưới dạng miễn phí trong vài tháng, nhưng lại chưa được "thiết kế riêng" theo đặc thù từng lĩnh vực sản xuất, khiến doanh nghiệp khó tích hợp vào thực tiễn. Không ít đơn vị thậm chí còn dè dặt tiếp nhận, bởi thiếu năng lực áp dụng đồng bộ công nghệ vào quy trình vận hành.

Từ thực tế này, ông Nguyễn Văn Thuật - Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế số và Xã hội số (Bộ Khoa học và Công nghệ) nhấn mạnh, đã đến lúc cần một cách tiếp cận mới. Không thể duy trì mô hình “một gói cho tất cả”, thay vào đó phải “may đo” chính sách và giải pháp để tương thích với từng loại hình doanh nghiệp. Cách tiếp cận này không chỉ giúp tăng hiệu quả mà còn giải quyết triệt để những vướng mắc đặc thù.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, theo ông Thuật, cần xây dựng bộ công cụ đơn giản để họ có thể tự đánh giá mức độ chuyển đổi số, từ đó lựa chọn giải pháp phù hợp theo từng ngành, từng lĩnh vực. Chính sách tài chính cũng cần gắn trực tiếp với kết quả đánh giá, tránh tình trạng hỗ trợ dàn trải.

Ngược lại, với doanh nghiệp lớn có tiềm lực tài chính và nguồn nhân lực dồi dào, Nhà nước có thể không tập trung vào hỗ trợ vốn, mà nên cung cấp khuyến nghị, công cụ và phương pháp để họ tự triển khai hiệu quả hơn. Dù ở mô hình nào, hệ thống tiêu chí đánh giá cũng phải rõ ràng, đơn giản, không tạo thêm gánh nặng hành chính, ông Thuật cho biết.

Những nỗ lực thúc đẩy chuyển đổi số trong thời gian qua đã đem lại kết quả nhất định, từ việc hình thành khung pháp lý, tạo lập thị trường, đến việc kết nối cung - cầu và phát triển các nền tảng số “Make in Vietnam”. Đây là tiền đề quan trọng giúp nhiều doanh nghiệp bước đầu nhận thức rõ hơn về vai trò của chuyển đổi số, coi đây là chìa khóa nâng cao năng lực cạnh tranh, tăng năng suất và mở ra không gian phát triển mới. Tuy nhiên, để các doanh nghiệp thực sự bứt phá, chính sách hỗ trợ cần được thiết kế phù hợp, sát với nhu cầu thay vì mang tính chung chung.

Hiện Bộ Khoa học và Công nghệ đang xây dựng Đề án hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa giai đoạn 2026 - 2030. Một trong những mục tiêu quan trọng được đặt ra là nâng năng suất lao động tối thiểu 15% thông qua các quy trình chuyển đổi số. Đề án này hứa hẹn mang đến giải pháp bài bản, thực tế hơn, giúp cộng đồng doanh nghiệp chủ động ứng dụng công nghệ thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào hỗ trợ bên ngoài.

Song song với đó, Bộ cũng dự kiến thiết lập Cổng thông tin thống nhất về chuyển đổi số. Đây sẽ là nơi tập trung toàn bộ thông tin, chính sách, hướng dẫn, giúp doanh nghiệp dễ dàng tìm kiếm và tiếp cận. Việc đồng bộ hóa nguồn lực và chính sách từ các bộ, ngành khác nhau cũng nhằm tránh tình trạng chồng chéo, thiếu nhất quán.

Có thể thấy, chuyển đổi số không chỉ là “sân chơi” của riêng những doanh nghiệp công nghệ mà là yêu cầu tất yếu đối với mọi ngành, mọi quy mô. Sự khác biệt nằm ở cách Nhà nước và doanh nghiệp tiếp cận: thay vì “mặc đồng phục”, mỗi doanh nghiệp cần một “bộ đồ may đo” phù hợp để khai thác tối đa lợi ích của công nghệ số. Đây chính là hướng đi để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số toàn cầu.