UBND TP Hà Nội đang tổ chức lấy ý kiến đối với Đề án quản lý và phát triển hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa và mặt nước trên địa bàn. Bên cạnh các mục tiêu dài hạn về không gian xanh đô thị, Đề án gây chú ý khi đưa ra định hướng thí điểm thiết kế cảnh quan đối với một số tuyến phố trung tâm, tiêu biểu như Tràng Tiền, Tràng Thi, Điện Biên Phủ, Hoàng Diệu và đường Thanh Niên, những trục giao thông gắn liền với hình ảnh, ký ức và nhịp sống của Thủ đô.
Theo định hướng chung, mỗi tuyến phố được lựa chọn thí điểm sẽ có phương án thiết kế riêng, dựa trên đặc điểm không gian, chức năng sử dụng cũng như giá trị lịch sử - văn hóa. Thay vì áp dụng một mô hình cứng nhắc, Đề án hướng tới việc tạo lập bản sắc cảnh quan cho từng tuyến, đồng thời nâng cao chất lượng không gian công cộng, khả năng tiếp cận và trải nghiệm của người dân.
Trong số các trục được đề cập, đường Thanh Niên được xác định là tuyến cảnh quan tiêu biểu nhờ vị trí đặc biệt nằm giữa hồ Tây và hồ Trúc Bạch. Với lợi thế mặt nước, cây xanh đan xen, tuyến đường này có vỉa hè rộng khoảng 4,5-6 m, hệ thống hạ tầng kỹ thuật đã được hạ ngầm, tạo điều kiện thuận lợi để tổ chức không gian đi bộ, dạo chơi và các hoạt động ngoài trời ven hồ.
Hiện nay, dọc tuyến đã có hệ thống cây xanh ven hồ và trên vỉa hè, chủ yếu là cây lâu năm, tán lớn, trồng với khoảng cách phổ biến 5-8 m. Tuy nhiên, việc lựa chọn chủng loại cây còn thiếu tính định hướng, chưa hình thành một thiết kế cảnh quan tổng thể, khiến các loài như phượng, dương xỉ, thiên tuế, dâm bụt phân bố rời rạc, chưa tạo được dấu ấn xuyên suốt.
Để khắc phục, Đề án đề xuất tổ chức lại các hố trồng cây theo dải liên tục, kết hợp tăng cường thảm cỏ nhằm tạo khoảng đệm giữa làn giao thông cơ giới và không gian đi bộ. Những đoạn vỉa hè có bề rộng lớn sẽ được bố trí không gian cảnh quan kết hợp ghế ngồi, hướng tầm nhìn ra hồ Tây. Các hố trồng cây vỉa hè được thiết kế với kích thước 1,5 m x 5 m, bố trí cây theo cấu trúc đa tầng, đa tán, ưu tiên các loài có sắc hoa để tăng tính sinh động và giá trị thẩm mỹ.
Trái với đường Thanh Niên, phố Tràng Tiền mang đậm tính thương mại, dịch vụ và du lịch, gắn với các công trình kiến trúc có ban công, logia vươn ra mặt phố. Vỉa hè tại đây khá hẹp, chỉ khoảng 1,5-3 m, song hạ tầng kỹ thuật cũng đã được hạ ngầm. Dù vừa được cải tạo, nâng cấp, tuyến phố hiện gần như không có cây xanh đường phố, khiến không gian thiếu lớp đệm xanh cần thiết.
Theo Đề án, việc bổ sung mảng xanh trên phố Tràng Tiền sẽ được thực hiện theo hướng linh hoạt, bảo đảm yếu tố thẩm mỹ, không chiếm dụng diện tích vỉa hè, không che khuất mặt tiền công trình và vẫn hỗ trợ hoạt động kinh doanh.
Một điểm đáng chú ý là định hướng khuyến khích trồng cây tại ban công, logia, đi kèm danh mục các loài cây phù hợp. Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ tạo thêm lớp xanh mềm mại cho khu phố trung tâm, trong khi vẫn giữ được đặc trưng thương mại - du lịch vốn có.
Đối với tuyến Hoàng Diệu, Đề án đánh giá đây là trục đường có giá trị đặc biệt cả về cảnh quan lẫn lịch sử, tập trung nhiều trụ sở cơ quan, công trình công cộng và di tích quan trọng của Hà Nội. Tuyến đường có vỉa hè rộng 4,5-6 m, hạ tầng kỹ thuật đã hạ ngầm, đồng thời sở hữu hệ thống cây lâu năm, cây cổ thụ gắn bó với hình ảnh Thủ đô. Các cây xanh hiện được quản lý, đánh số và chăm sóc thường xuyên, song vẫn thiếu một thiết kế cảnh quan tổng thể, trong khi cây bụi và các lớp cây thấp chưa phát huy được vai trò tạo sắc theo mùa.
Phương án được đề xuất là thiết kế các hố trồng cây theo dải, tăng cường thảm cỏ để phân tách rõ ràng giữa không gian giao thông và lối đi bộ. Các hố trồng cây vỉa hè có kích thước 1,5 m x 5 m, bố trí cây đa tầng, đa tán, chú trọng các loài có hoa.
Tại dải phân cách, cây có sắc hoa sẽ được sử dụng làm điểm nhấn, kết hợp với các loài cây tán cao được tỉa gọn trên 3,5 m, góp phần hoàn thiện diện mạo một tuyến đường cảnh quan xứng tầm với giá trị lịch sử - văn hóa của khu vực.
Theo nội dung Đề án, tổng mức đầu tư cho các dự án công viên, cây xanh dự kiến đến năm 2030 là 543.387 tỷ đồng và đến năm 2045 là 681.500 tỷ đồng, cho thấy quyết tâm dài hạn của Hà Nội trong việc định hình không gian xanh và nâng cao chất lượng sống đô thị.
