Những ngày cuối năm, tại các vùng trồng đào ở Hà Tĩnh không khí lao động trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Trên các vườn đào, bà con nông dân đang tập trung tuốt lá, chăm sóc từng gốc đào. Đây là công đoạn kỹ thuật quan trọng, quyết định việc đào có ra hoa đúng dịp Tết Nguyên đán hay không.
Theo kinh nghiệm của người trồng đào, công đoạn tuốt lá đào thường được thực hiện trước Tết từ 45 - 60 ngày, tùy theo diễn biến thời tiết từng năm. Đây là công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ, kinh nghiệm và theo dõi sát khí hậu. Tuốt lá sớm có thể khiến đào nở trước Tết, trong khi tuốt muộn lại làm hoa nở chậm, ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị kinh tế.
Tại xã Toàn Lưu, nơi được xem là ‘thủ phủ’ đào của tỉnh Hà Tĩnh, những năm qua, nhiều hộ dân trồng cây cảnh đào phai đã đầu tư vốn liếng, công sức để trồng, chăm sóc, tạo dáng cho các vườn đào, với hy vọng bán được vào dịp Tết.
Gia đình chị Trần Thị Mai (thôn Kim Sơn, xã Toàn Lưu) đã gắn bó với nghề trồng đào đã gần 10 năm nay. Những ngày cuối tháng 10 âm lịch, gia đình chị và các hộ trồng đào tết nơi đây đã bắt đầu thực hiện công đoạn tuốt lá. Vơi người trồng đào thì thời gian này là “thời điểm vàng” quyết định thành công của cả một năm lao động miệt mài.
Chị Mai chia sẻ: Gia đình tôi hiện có gần 200 gốc đào đủ tiêu chuẩn để phục vụ thị trường Tết. Riêng giai đoạn này, thời gian tính bằng ngày, bằng giờ. Chỉ cần chậm một nhịp hay tính toán sai thời điểm tuốt lá, hoa có thể nở sớm hoặc muộn, sẽ ảnh hưởng lớn đến giá trị kinh tế.
Tại xã Đức Minh, thôn Kim Mã hiện là vùng trồng đào tập trung của địa phương. Toàn thôn có khoảng 30 hộ gắn bó với nghề trồng đào, với diện tích ước đạt hơn 5 ha, tổng số trên 3.000 gốc đào các loại. Nhiều hộ duy trì quy mô từ 100 - 200 gốc, một số hộ trồng trên 300 gốc, xem đây là cây trồng chủ lực mang lại nguồn thu nhập chính mỗi dịp Tết đến, xuân về.
Đào Kim Mã được thị trường ưa chuộng nhờ sắc hoa hồng nhạt thanh tao, cánh dày, lâu tàn, thân cây khỏe, dáng đẹp và khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu vùng đồi núi. Nhờ được chăm sóc bài bản, nhiều vườn đào cho tỷ lệ nụ cao, hoa nở đều, đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng từ đào thế, đào tán tròn đến đào trồng chậu.
Gia đình ông Trần Văn Sơn (thôn Kim Mã, xã Đức Minh), đã có nhiều năm kinh nghiệm gắn bó với nghề trồng đào. Hiện vườn đào của ông có gần 150 gốc, chủ yếu là đào thế và đào tán tròn. Dịp Tết Nguyên đán sắp tới, ông dự kiến cung ứng ra thị trường gần 150 gốc đào, phục vụ nhu cầu chơi Tết của người dân trong và ngoài địa phương. Năm nay thời tiết diễn biến phức tạp, song nhờ chủ động theo dõi khí hậu, tuốt lá đúng thời điểm và chăm sóc hợp lý nên phần lớn vườn đào sinh trưởng tốt, nụ phân bố đều.
Tại làng trồng đào thôn Xuân Sơn (xã Cổ Đạm), người dân đang tích cực cắt tỉa cành, vun gốc... giúp cây ra hoa đúng dịp, mang lại giá trị kinh tế cao. Đào phai ở xã Cổ Đạm có dáng cây đẹp, nụ hoa to, cánh đẹp màu hồng nhạt... Toàn thôn Xuân Sơn có hơn 130 hộ dân trồng đào. Cây đào đã mang lại giá trị kinh tế, góp phần xóa đói giảm nghèo tại vùng đất này.
Theo người trồng đào, thời điểm tuốt lá phải được tính toán rất kỹ, phụ thuộc nhiều vào thời tiết. Nếu gặp rét đậm thì phải điều chỉnh chậm lại, còn nắng ấm kéo dài thì phải làm sớm hơn, nếu không hoa sẽ nở lệch Tết. Công việc này kéo dài nhiều ngày, thậm chí cả tuần, do đó nhiều gia đình trồng đào huy động cả nhà cùng làm thậm chí phải thuê thêm người làm mới kịp.
Với nhiều hộ dân, việc trồng đào để bán vào dịp tết đã mang lại nguồi thu nhập khá cho gia đình, cải thiện đời sống kinh tế cho người dân địa phương. Trung bình mỗi gốc đào tùy vào dáng và kích thước mà được bán với giá vài trăm đến vài triệu đồng. Với quy mô khoảng 150 - 200 gốc, sau khi trừ chi phí, mỗi hộ có thể thu lãi từ 100 - 200 triệu đồng/vụ Tết, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho người dân địa phương.
Tuy nhiên, vụ hoa đào Tết năm 2026, thời tiết bất thường, nhất là 2 cơn bão mạnh liên tiếp là số 5 và số 10, tiếp đó là các đợt mưa lũ kéo dài đã khiến hàng ngàn cây cảnh đào phai bị gió quật gãy, bật gốc, úng nước... không thể phục hồi, gây thiệt hại rất lớn về tài sản. Do đó, số lượng đào để cung ứng ra thị trường sẽ giảm mạnh, còn những cây còn có thể phục hồi cũng bị ảnh hưởng về chất lượng hoa.
Ông Trần Bá Hoành - Phó Chủ tịch UBND xã Toàn Lưu cho biết: Toàn xã có hơn 600 hộ dân trồng cây cảnh đào phai với diện tích khoảng 108ha, tập trung tại 10 thôn. Trong đó, tập trung nhất tại thôn Kim Sơn, Xuân Sơn, Đồng Vĩnh… Trồng hoa đào bán tết đa mang lại nguồn thu nhập lớn cho nhiều hộ dân tại địa phương. Tuy nhiên, các cơn bão lớn trong năm 2025 và đợt mưa lũ đã gây thiệt hại nặng nề, với hàng chục ngàn gốc cây đào các loại đã bị gãy, đổ, chết khô, chiếm tới khoảng 50%. Hộ bị thiệt hại nặng là khoảng 300 - 400 gốc cây đào với trên 150 triệu đồng, hộ ít thì khoảng từ 20 -100 gốc... Chính quyền địa phương đã tuyên truyền, hướng dẫn bà con chăm sóc, phục hồi cây để kịp phục vụ thị trường Tết.
Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, nghề trồng đào còn tạo việc làm thời vụ cho lao động tại chỗ vào dịp cuối năm, đồng thời góp phần gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống mỗi độ Tết đến, xuân về.
Những ngày này, nhiều khách hàng đã bắt đầu tìm đến các vườn đào để xem và đặt cây về chưng tết, nhiều gốc đào nụ đã bắt đầu nở báo hiệu Tết Nguyên đán đang đến rất gần.
