Mô hình trồng dưa chuột an toàn vụ đông được triển khai tại xã Vân Du (tỉnh Nghệ An) với quy mô 3 ha cùng sự tham gia của 16 hộ nông dân. Các hộ cùng liên kết, hỗ trợ nhau trong trao đổi kinh nghiệm sản xuất, tận dụng quỹ đất sau thu hoạch lúa hè thu, nâng cao giá trị sử dụng đất nông nghiệp.
Trước đây, đất ruộng tại xã Vân Du trồng 2 vụ lúa trong năm, tuy nhiên, hiệu quả kinh tế thấp. Việc đưa cây trồng ngắn ngày vào sản xuất vụ đông đã giúp người dân không chỉ đảm bảo lương thực phục vụ sinh hoạt, chăn nuôi mà còn tạo ra nguồn thu đáng kể từ sản phẩm hàng hóa có giá trị kinh tế cao.
Theo đánh giá, vụ đông ở Nghệ An có lợi thế về thời tiết với nền nhiệt thấp, ít sâu bệnh hơn so với vụ hè, rất phù hợp cho cây dưa chuột sinh trưởng và phát triển. Đặc biệt, sản phẩm thu hoạch trong thời điểm này thường có giá cao do nguồn cung khan hiếm.
Hiệu quả thực tế cho thấy, mô hình dưa chuột an toàn vụ đông tại Vân Du có khả năng sinh lời vượt trội so với nhiều cây trồng truyền thống. Ưu điểm nổi bật là thời gian sinh trưởng ngắn, chỉ từ 30–35 ngày sau trồng đã bắt đầu cho thu hoạch lứa quả đầu tiên. Mỗi lứa trồng cho thu hoạch liên tục từ 4–5 đợt, năng suất đạt khoảng 230–250 kg/500 m² mỗi đợt.
Nhờ sản xuất trong vụ đông và áp dụng quy trình canh tác an toàn, dưa chuột được thu mua ngay tại ruộng với giá dao động từ 20.000–25.000 đồng/kg. Sau khi trừ các chi phí đầu tư, thu nhập bình quân đạt khoảng 20 triệu đồng/sào (500 m²) cho mỗi lứa trồng. Với tổng diện tích 3 ha (tương đương 60 sào), tổng thu nhập ước tính đạt khoảng 1,2 tỷ đồng mỗi vụ, cao gấp nhiều lần so với canh tác độc canh cây lúa.
Thành công của mô hình gắn liền với việc áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật an toàn và bền vững như lên luống cao, làm giàn chắc chắn, bố trí hệ thống tưới tiêu hợp lý, giúp cây sinh trưởng tốt, quả đều, mẫu mã đẹp, đồng thời hạn chế sâu bệnh trong điều kiện thời tiết ẩm ướt của vụ đông.
Đặc biệt, bà con nông dân đã tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), ưu tiên sử dụng phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật sinh học và chấp hành đúng thời gian cách ly. Việc đầu tư vào quy trình sản xuất sạch không chỉ giúp giảm chi phí phòng trừ sâu bệnh mà còn đảm bảo sản phẩm đạt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, đáp ứng nhu cầu của thị trường.
Hiện nay, sản phẩm dưa chuột an toàn từ mô hình 3 ha tại xã Vân Du không chỉ phục vụ tiêu thụ tại địa phương mà còn được đưa vào các thị trường lớn trong và ngoài tỉnh, góp phần cung ứng nguồn rau sạch ổn định cho người tiêu dùng và các chuỗi phân phối.
Mô hình trồng dưa chuột an toàn vụ đông tại xã Vân Du là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng hàng hóa, an toàn và bền vững. Với chu kỳ sản xuất ngắn, hiệu quả kinh tế cao và khả năng nhân rộng, mô hình đang mở ra hướng đi mới, khuyến khích nông dân mạnh dạn áp dụng khoa học kỹ thuật, liên kết sản xuất, qua đó nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp và cải thiện đời sống người dân./.
