Năm 2025 đánh dấu bước chuyển rõ nét trong công tác quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường khi nhiều giải pháp đồng bộ được triển khai trên phạm vi cả nước. Từ xử lý rác thải, kiểm soát ô nhiễm nước, không khí đến hoàn thiện hành lang pháp lý và tăng cường giám sát các nguồn thải lớn, ngành nông nghiệp và môi trường đang từng bước tạo nền tảng để hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững.
Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là việc vận hành hệ thống xử lý nước thải tập trung tại các khu sản xuất. Đến nay, 95% khu công nghiệp trên cả nước đã được đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt yêu cầu; đối với cụm công nghiệp, tỷ lệ này đạt 31,5%. Kết quả này phản ánh nỗ lực chuyển dịch từ mô hình “xử lý sau” sang phòng ngừa, kiểm soát ô nhiễm ngay từ nguồn, đồng thời giảm dần phụ thuộc vào chôn lấp chất thải.
Song song với hạ tầng kỹ thuật, năm 2025 cũng ghi nhận bước tiến trong hoàn thiện thể chế. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã trình Chính phủ ban hành 3 Nghị định, ban hành theo thẩm quyền 14 Thông tư; tham mưu Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 02/CT-TTg ngày 24/1/2025 và Quyết định số 746/QĐ-BNNMT ngày 11/4/2025 về các giải pháp cấp bách kiểm soát ô nhiễm môi trường nước tại một số lưu vực sông. Các địa phương đồng thời được hướng dẫn lập kế hoạch quản lý chất lượng nước mặt theo Luật Bảo vệ môi trường, tạo sự thống nhất trong triển khai.
Cùng với nước, vấn đề không khí tiếp tục được đặt ở vị trí ưu tiên. Bộ đã trình Thủ tướng Chính phủ Kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng không khí giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045, trên cơ sở tích hợp các chương trình, đề án hiện có. Trong năm, các địa phương, đặc biệt là đô thị lớn, được yêu cầu tăng cường theo dõi, công khai chất lượng không khí, kịp thời cảnh báo cộng đồng và xử lý các điểm nóng về bụi, khí thải; đồng thời kiểm tra, ngăn chặn tình trạng đốt chất thải trái quy định.
Công tác kiểm soát các nguồn ô nhiễm lớn cũng được siết chặt. Ngành duy trì 8 tổ giám sát môi trường đối với các cơ sở công suất lớn, nguy cơ gây ô nhiễm cao, thực hiện giám sát định kỳ và đột xuất, kết hợp quan trắc tự động, liên tục. Đáng chú ý, mô hình “giám sát bốn bên” tiếp tục phát huy hiệu quả, góp phần nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quản lý môi trường.
Kết quả kiểm tra cho thấy, 235/235 cơ sở đã được kiểm tra việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường, đạt tỷ lệ 100%. Trong đó, hồ sơ của 48 cơ sở đã được chuyển UBND tỉnh ban hành quyết định xử phạt hành chính với tổng số tiền 11,4 tỷ đồng. Bên cạnh đó, đường dây nóng tiếp nhận phản ánh về ô nhiễm môi trường tiếp tục được vận hành hiệu quả, xử lý 146 thông tin phản ánh và chuyển ngay cho địa phương xác minh trong ngày.
Nhìn rộng hơn giai đoạn 2021-2025, tỷ lệ thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt đô thị đạt bình quân 96,7%/năm; riêng năm 2025 đạt 97,28%. Tỷ lệ khu công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt 92,3%, vượt mục tiêu đề ra. Cả nước hiện có 122 cơ sở xử lý chất thải công nghiệp, nguy hại, với tỷ lệ thu gom, xử lý khoảng 98%. Ở khu vực nông thôn, tỷ lệ thu gom rác thải đạt 83%, tỷ lệ chôn lấp còn khoảng 59%, cho thấy dư địa lớn để thúc đẩy tái chế, tái sử dụng.
Hệ thống quan trắc môi trường tự động, liên tục cũng được duy trì và mở rộng, với 2.068 trạm trên toàn quốc đã kết nối, truyền dẫn và xử lý dữ liệu, kịp thời cung cấp thông tin và cảnh báo khi môi trường có diễn biến xấu.
Bước sang năm 2026, ngành nông nghiệp và môi trường xác định mục tiêu tiếp tục tăng cường quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, chủ động ứng phó biến đổi khí hậu, bảo đảm an ninh nguồn nước và giảm thiểu tác động của hạn hán, xâm nhập mặn, sa mạc hóa. Trọng tâm là sử dụng tiết kiệm, hiệu quả các nguồn lực đất đai, nước, khoáng sản, biển, rừng; phát triển kinh tế biển gắn với điều tra cơ bản và bảo vệ tài nguyên. Cùng với đó, việc hoàn thiện cơ sở pháp lý cho thị trường carbon, thúc đẩy giảm phát thải khí nhà kính và xây dựng nền kinh tế tuần hoàn được xem là hướng đi dài hạn, nhằm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường.
