Đổi mới chính sách viên chức: Trả lương theo vị trí việc làm, mở rộng cơ chế tuyển dụng

Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến đối với dự thảo Luật Viên chức (sửa đổi), dự kiến trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 10 vào tháng 10 tới. Dự luật được xây dựng trong bối cảnh yêu cầu đổi mới quản trị quốc gia, nâng cao chất lượng đội ngũ viên chức và tháo gỡ những điểm nghẽn đã bộc lộ sau hơn một thập kỷ thực thi Luật Viên chức hiện hành.

Theo Bộ trưởng Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà, Luật Viên chức ban hành năm 2010, có hiệu lực từ năm 2012 và được sửa đổi, bổ sung năm 2019, đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho công tác quản lý, sử dụng và phát triển đội ngũ viên chức trong các đơn vị sự nghiệp công lập. Tuy nhiên, quá trình triển khai cho thấy nhiều quy định không còn phù hợp với thực tiễn, nhất là trong bối cảnh yêu cầu tự chủ, cạnh tranh và chuyển đổi số ngày càng cao, đòi hỏi phải tiếp tục sửa đổi, hoàn thiện.

Một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo lần này là đổi mới cơ chế quản lý và trả lương cho viên chức. Theo đó, việc tuyển dụng, đánh giá, bố trí và sử dụng viên chức sẽ được thực hiện trên cơ sở vị trí việc làm, gắn chặt với năng lực và kết quả, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ. Đáng chú ý, dự thảo định hướng từng bước bỏ quy định xếp lương gắn với việc xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp, thay vào đó là trả lương theo vị trí việc làm và sản phẩm đầu ra, nhằm khuyến khích hiệu quả công việc thay vì nặng về bằng cấp, thâm niên.

Dự thảo Luật Viên chức (sửa đổi) cũng nhấn mạnh yêu cầu cắt giảm thủ tục hành chính, khắc phục những bất cập của pháp luật hiện hành, đồng thời đáp ứng chủ trương của Bộ Chính trị về phát triển đơn vị sự nghiệp công lập. Việc xây dựng luật hướng tới hình thành đội ngũ viên chức chuyên nghiệp, năng động, có trách nhiệm, lấy người dân làm trung tâm phục vụ.

Ở lĩnh vực tuyển dụng, Bộ Nội vụ đề xuất đa dạng hóa phương thức tiếp nhận viên chức. Bên cạnh hình thức thi tuyển, xét tuyển truyền thống, dự thảo bổ sung cơ chế ký hợp đồng trực tiếp đối với chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng phù hợp với lĩnh vực hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập. Cách tiếp cận này nhằm tạo điều kiện thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh cạnh tranh lao động ngày càng gay gắt giữa khu vực công và khu vực tư.

Song song với đó, dự thảo mở rộng quy định về ký hợp đồng và tiếp nhận, tạo sự linh hoạt cho việc luân chuyển, chuyển đổi nhân lực giữa khu vực công và tư theo yêu cầu công việc và năng lực thực tế. Quá trình tuyển dụng được định hướng bảo đảm công khai, minh bạch, bình đẳng, đồng thời tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ và tích hợp dữ liệu quản lý viên chức thống nhất theo từng ngành, lĩnh vực. Một số nhóm đối tượng cũng được ưu tiên trong tuyển chọn, như người có tài năng, người có công với nước, người dân tộc thiểu số.

Một điểm mới đáng chú ý khác là việc mở rộng quyền của viên chức. Theo dự thảo, viên chức có thể ký hợp đồng thực hiện hoạt động nghề nghiệp tại các đơn vị sự nghiệp khác ngoài nơi đang công tác. Bên cạnh đó, viên chức được phép tham gia góp vốn, thành lập, quản lý, điều hành hoặc làm việc tại doanh nghiệp do đơn vị sự nghiệp nơi mình làm việc thành lập, hoặc cùng tham gia thành lập doanh nghiệp để thương mại hóa kết quả nghiên cứu, khai thác tài sản trí tuệ, sáng chế và công nghệ số do tổ chức tạo ra.

Dự thảo cũng đề cập cơ chế bảo vệ viên chức trong quá trình thực thi nhiệm vụ. Theo đó, viên chức có thể được xem xét loại trừ, miễn hoặc giảm trách nhiệm trong trường hợp chấp hành quyết định trái pháp luật của cấp trên nhưng đã thực hiện đầy đủ việc báo cáo theo quy định.

Về nguồn lực thực hiện chính sách tiền lương, Bộ Nội vụ cho biết việc trả lương, thưởng theo vị trí việc làm đối với viên chức trước mắt vẫn áp dụng theo bảng lương hiện hành, cho đến khi thực hiện cải cách tổng thể chính sách tiền lương theo Nghị quyết số 27-NQ/TW.