Xe máy vào diện kiểm soát khí thải, lộ trình áp dụng từ giữa năm 2026

Dự thảo khung pháp lý cho việc kiểm soát khí thải đối với xe mô tô, xe gắn máy tại Việt Nam chính thức được hoàn thiện với việc Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Thông tư số 92/2025/TT-BNNMT. Văn bản này quy định Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải đối với xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ và sẽ bắt đầu có hiệu lực từ ngày 30/6/2026, mở ra một giai đoạn mới trong quản lý phương tiện cá nhân gắn với mục tiêu bảo vệ môi trường.

Theo nội dung Thông tư, lộ trình áp dụng quy chuẩn khí thải sẽ được triển khai theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Quy định này không áp dụng đối với các loại mô tô, xe gắn máy thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an. Như vậy, phần lớn phương tiện đang lưu hành trong dân cư sẽ thuộc diện phải tuân thủ quy chuẩn mới trong thời gian tới.

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe mô tô, xe gắn máy được xây dựng với bốn mức giới hạn khác nhau, áp dụng cho các thông số chính là Hydrocacbon (HC) và Cacbon monoxit (CO). Trong đó, mức trần nồng độ CO cho phép được quy định giảm dần từ 4,5% ở mức thấp nhất (Mức 1) xuống còn 2% ở mức cao nhất (Mức 4). Đối với HC, yêu cầu cũng được siết chặt đáng kể: động cơ bốn kỳ phải đáp ứng giới hạn từ 1.500 ppm xuống 1.000 ppm, còn động cơ hai kỳ giảm mạnh từ 10.000 ppm xuống còn 2.000 ppm. Đây được xem là bước điều chỉnh quan trọng nhằm giảm phát thải từ nhóm phương tiện chiếm số lượng lớn nhất hiện nay.

Việc kiểm định khí thải sẽ không được thực hiện tràn lan mà phải do các cơ sở được chứng nhận đủ điều kiện theo quy định pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ. Các cơ sở này phải đáp ứng đầy đủ yêu cầu về nhân lực, hạ tầng kỹ thuật và quy trình chuyên môn để bảo đảm kết quả đo kiểm chính xác, minh bạch.

Cùng với đó, thiết bị đo khí thải sử dụng trong kiểm định phải phù hợp với các yêu cầu kỹ thuật được quy định tại QCVN 103:2024/BGTVT - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về cơ sở vật chất kỹ thuật và vị trí cơ sở đăng kiểm xe cơ giới, cơ sở kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy. Quy chuẩn này được ban hành kèm theo Thông tư số 50/2024/TT-BGTVT ngày 15-11-2024 của Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng), đồng thời phải tuân thủ các quy định pháp luật liên quan đến đo lường.

Trong quá trình triển khai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm chỉ đạo các đơn vị trực thuộc phối hợp hướng dẫn, tổ chức thực hiện Quy chuẩn khí thải. Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ được Chính phủ giao, Bộ Xây dựng sẽ là cơ quan chủ trì tổ chức việc kiểm định khí thải đối với xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ. Trường hợp phát sinh yêu cầu kỹ thuật đặc thù, phương pháp đo khí thải sẽ được thực hiện theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về phương pháp đo do Bộ Xây dựng ban hành.

Thông tư cũng nêu rõ nguyên tắc áp dụng linh hoạt khi hệ thống văn bản pháp luật liên quan có sự thay đổi. Theo đó, nếu các quy chuẩn, tiêu chuẩn hoặc văn bản viện dẫn được sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế, việc thực hiện sẽ căn cứ theo các quy định mới nhất.

Thực tế cho thấy, quy định mới đặt ra không ít thách thức trong khâu tổ chức thực hiện. Theo thống kê của Cục Đăng kiểm Việt Nam (Bộ Xây dựng), hiện cả nước có hơn 70 triệu mô tô, xe gắn máy đang lưu hành. Trong khi đó, ước tính cần khoảng 5.000 cơ sở đủ điều kiện kiểm định khí thải mới có thể đáp ứng nhu cầu thực tế, con số cho thấy áp lực lớn về hạ tầng và nguồn lực.

Để tháo gỡ nút thắt này, Bộ Xây dựng đang hoàn thiện Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 166/2024/NĐ-CP của Chính phủ về điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm định xe cơ giới, tổ chức và hoạt động của cơ sở đăng kiểm, cũng như niên hạn sử dụng xe cơ giới. Trong đó, cơ quan soạn thảo đề xuất nới điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy, nhằm tạo điều kiện cho nhiều tổ chức, cá nhân tham gia, qua đó từng bước đáp ứng yêu cầu kiểm soát khí thải trên diện rộng.