Tài chính xanh – trụ cột huy động nguồn lực cho chuyển đổi kinh tế
Không chỉ là một xu hướng mang tính thời điểm, tài chính xanh đang dần trở thành trụ cột cấu thành năng lực cạnh tranh dài hạn của các trung tâm tài chính trên thế giới. Tại TP.HCM, điều này càng trở nên cấp thiết khi thành phố đặt mục tiêu song hành đó là hiện thực hóa cam kết Net Zero và xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế.
Phát biểu tại Hội thảo “Thúc đẩy tài chính xanh và sàn giao dịch tín chỉ carbon trong Trung tâm Tài chính Quốc tế TP.HCM”, do Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM (HIDS) phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức, các chuyên gia và đại diện cơ quan nghiên cứu thống nhất nhận định rằng tài chính xanh không chỉ là công cụ hỗ trợ mục tiêu môi trường, mà là điều kiện tiên quyết để huy động và phân bổ hiệu quả nguồn lực cho chuyển đổi mô hình tăng trưởng của TP.HCM.
Theo ông Phạm Bình An - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM cho biết, tổng lượng phát thải khí nhà kính của TP.HCM hiện ước tính khoảng 57,6 triệu tấn CO₂ mỗi năm, trong đó riêng lĩnh vực năng lượng cố định và giao thông chiếm tới 93,6% tổng phát thải. “Cơ cấu phát thải này cho thấy áp lực rất lớn đối với tiến trình chuyển đổi xanh của thành phố, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp bách về việc huy động các nguồn lực tài chính đủ lớn, đủ dài hạn và đúng trọng tâm cho giảm phát thải”, ông An nhấn mạnh.
Theo đó, đại diện của HIDS cho biết, để triển khai Đề án Chuyển đổi xanh TP.HCM giai đoạn 2025–2035, thành phố cần khoảng 900.000 tỷ đồng cho 10 trụ cột chuyển đổi xanh, trải dài từ năng lượng, giao thông, công nghiệp, xây dựng đến tiêu dùng bền vững. Trong bối cảnh dư địa ngân sách có hạn, tài chính xanh và thị trường carbon được xác định là hai “đòn bẩy” quan trọng nhằm huy động nguồn lực xã hội và dòng vốn quốc tế, qua đó giảm áp lực cho đầu tư công.
Bên cạnh đó, theo đánh giá của các tổ chức tài chính và định chế quốc tế, trong bối cảnh các quỹ đầu tư, ngân hàng phát triển và tổ chức xếp hạng tín nhiệm ngày càng siết chặt tiêu chí môi trường - xã hội - quản trị (ESG), một hệ sinh thái tài chính xanh minh bạch, tiệm cận chuẩn mực quốc tế sẽ là lợi thế cạnh tranh quan trọng của TP.HCM trong thu hút dòng vốn chất lượng cao.
Chính vì vậy, tại hội thảo đã nêu trên, đại diện của một số tổ chức tài chính và chuyên gia chính sách đã đề xuất thành lập Cộng đồng Tài chính Xanh, nhằm kết nối ngân hàng, doanh nghiệp, tổ chức tư vấn và nhà đầu tư trong hệ sinh thái tài chính xanh. Mô hình này được kỳ vọng sẽ đóng vai trò “bệ đỡ” cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong việc tiếp cận các sản phẩm tài chính xanh, nâng cao năng lực báo cáo phát thải, quản trị ESG và đáp ứng các chuẩn mực quốc tế đang ngày càng phổ biến.
Thị trường tín chỉ carbon - từ công cụ môi trường đến không gian tài chính mới
Song hành với tài chính xanh, thị trường tín chỉ carbon được các chuyên gia đánh giá là mảnh ghép không thể thiếu của nền kinh tế phát thải thấp. Không chỉ dừng lại ở vai trò công cụ môi trường, thị trường carbon còn mở ra một không gian tài chính mới, nơi phát thải được định giá và trở thành đối tượng giao dịch.
Ở góc độ doanh nghiệp, CT Group được xem là một trong những đơn vị tiên phong tham gia thị trường này. Bà Hoàng Bạch Dương - Phó Chủ tịch Thường trực Tập đoàn CT Group cho biết: “Thị trường tín chỉ carbon không chỉ là công cụ bảo vệ môi trường, mà còn là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị kinh tế xanh toàn cầu. Việc phát triển sàn giao dịch carbon sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận các tiêu chuẩn quốc tế và tạo động lực đầu tư cho các dự án giảm phát thải”.
Theo đại diện CT Group, việc xây dựng và vận hành sàn giao dịch tín chỉ carbon đòi hỏi hệ sinh thái đồng bộ từ khung pháp lý, hạ tầng công nghệ đến nguồn nhân lực chuyên sâu, song đây là bước đi cần thiết để Việt Nam không đứng ngoài xu hướng kinh tế carbon thấp đang diễn ra mạnh mẽ trên thế giới.
Ngoài ra, thay vì coi chuyển đổi xanh là chi phí tuân thủ, ngày càng nhiều doanh nghiệp xem đây là khoản đầu tư chiến lược nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng chống chịu trước các rủi ro chính sách toàn cầu. Các chuyên gia cũng nhấn mạnh, để thị trường tín chỉ carbon phát triển bền vững, yếu tố then chốt là tính minh bạch và chuẩn mực trong đo lường, báo cáo và thẩm tra phát thải. Đây là nền tảng để xây dựng niềm tin cho nhà đầu tư và tránh nguy cơ “xanh hóa hình thức”.
Về dài hạn, việc kết nối tài chính xanh - thị trường tín chỉ carbon, Trung tâm Tài chính Quốc tế được kỳ vọng sẽ hình thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh, giúp TP.HCM huy động hiệu quả dòng vốn cho chuyển đổi xanh, đồng thời lan tỏa mô hình phát triển bền vững ra cả nước. Theo các chuyên gia, nếu được triển khai đồng bộ và nhất quán, hệ sinh thái này có thể mở ra cơ hội thu hút dòng vốn quy mô hàng trăm tỷ USD cho các dự án năng lượng tái tạo, hạ tầng xanh và công nghệ sạch, qua đó tạo động lực tăng trưởng mới cho kinh tế Việt Nam trong giai đoạn tới.
