Siết quy trình, thống nhất chu kỳ tôn vinh doanh nhân và doanh nghiệp

Công tác xét chọn và trao tặng danh hiệu, giải thưởng dành cho đội ngũ doanh nhân và cộng đồng doanh nghiệp sẽ được triển khai theo chu kỳ rõ ràng, thống nhất trên phạm vi cả nước, với mốc thời gian 3 năm một lần ở cấp toàn quốc và 2 năm một lần tại địa phương. Nội dung này được quy định cụ thể tại Quyết định số 01/2026/QĐ-TTg vừa được Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ký ban hành, nhằm hướng dẫn chi tiết thi hành một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng.

Theo quyết định, hệ thống cơ quan được giao thẩm quyền tổ chức xét tôn vinh khá rộng, bao gồm các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ; cơ quan Trung ương của các tổ chức chính trị - xã hội; Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI); cùng với UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Mỗi chủ thể sẽ thực hiện việc xét chọn trong phạm vi, lĩnh vực quản lý và theo chức năng được giao.

Đối tượng tham gia xét tôn vinh không chỉ giới hạn trong doanh nhân Việt Nam mà còn mở rộng tới người nước ngoài có hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp tại Việt Nam. Bên cạnh đó, mọi loại hình doanh nghiệp, không phân biệt thành phần kinh tế, cùng các tổ chức kinh tế khác hoạt động theo pháp luật Việt Nam đều thuộc diện xem xét.

Về quy mô tổ chức, các danh hiệu và giải thưởng cấp toàn quốc do bộ, ngành, đoàn thể Trung ương hoặc mô hình liên bộ, liên ngành, liên tỉnh đứng ra tổ chức, áp dụng cho doanh nhân và doanh nghiệp trên phạm vi cả nước. Việc triển khai chỉ được thực hiện khi có sự chấp thuận bằng văn bản của cơ quan quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng cấp trên trực tiếp, đồng thời phải tuân thủ chặt chẽ quy chế do cơ quan Trung ương ban hành. Trong khi đó, ở cấp địa phương, UBND cấp tỉnh là đơn vị tổ chức xét tặng, dành cho các doanh nghiệp và tổ chức kinh tế đăng ký hoạt động trên địa bàn.

Quyết định cũng xác lập rõ chu kỳ tổ chức. Cụ thể, việc xét tôn vinh và trao tặng danh hiệu, giải thưởng được tiến hành 3 năm một lần đối với phạm vi toàn quốc và 2 năm một lần ở cấp tỉnh. Thời điểm tổ chức kỳ tiếp theo được tính kể từ lễ trao tặng của kỳ trước, nhằm bảo đảm tính liên tục và nhất quán trong đánh giá thành tích.

Thẩm quyền quyết định việc tổ chức xét tôn vinh thuộc về thủ trưởng các bộ, ngành, đoàn thể Trung ương; Chủ tịch UBND cấp tỉnh; và Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam. Việc phân định rõ trách nhiệm này được kỳ vọng sẽ giúp công tác thi đua, khen thưởng đi vào thực chất, tránh chồng chéo hoặc hình thức.

Về tiêu chí, Quyết định đặt ra những yêu cầu cụ thể đối với doanh nhân tham gia xét chọn. Trong đó, yếu tố đạo đức kinh doanh, ý thức chấp hành pháp luật và thời gian giữ vị trí quản lý ổn định tại doanh nghiệp là điều kiện tiên quyết. Bên cạnh đó, năng lực quản trị, tinh thần đổi mới sáng tạo, khả năng ứng dụng khoa học - công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số cũng được xem là tiêu chí quan trọng. Doanh nhân được đề cử phải thể hiện trách nhiệm đối với người lao động, cũng như vai trò trong các hoạt động xã hội.

Đối với doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế khác, điều kiện xét tặng bao gồm hoạt động đúng pháp luật, kinh doanh hiệu quả, có lợi nhuận và duy trì tăng trưởng dương. Việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước, bảo đảm việc làm, thu nhập và các chế độ cho người lao động là yêu cầu bắt buộc. Ngoài ra, sự tham gia tích cực vào các phong trào thi đua và công tác an sinh xã hội cũng là yếu tố được đánh giá.

Quy trình xét tôn vinh được yêu cầu thực hiện công khai, minh bạch. Các tiêu chí, điều kiện phải được công bố rõ ràng; việc lấy ý kiến các cơ quan liên quan và ý kiến nhân dân là bước không thể thiếu. Kết quả cuối cùng sẽ được đăng tải công khai trên cổng thông tin điện tử của cơ quan, đơn vị tổ chức.

Doanh nhân, doanh nghiệp được vinh danh sẽ nhận Cúp, Giấy chứng nhận và tiền thưởng (nếu có), đồng thời được quyền sử dụng biểu trưng danh hiệu theo quy định. Tuy nhiên, việc sử dụng này không được gây hiểu nhầm về chất lượng sản phẩm, dịch vụ hoặc vi phạm pháp luật về quảng cáo.

Quyết định cũng nêu rõ các trường hợp bị hủy bỏ kết quả xét tôn vinh, bao gồm hành vi kê khai gian dối thành tích, lợi dụng danh hiệu để vi phạm pháp luật, hoặc vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong thời gian xét thành tích đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Đây được xem là cơ chế “lọc” quan trọng nhằm giữ vững giá trị và uy tín của các danh hiệu, giải thưởng trong cộng đồng doanh nghiệp.