HTX Sinh dược – Hướng đi bền vững từ dược liệu bản địa

Từ tiềm năng dược liệu đến mô hình HTX

Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có nguồn tài nguyên dược liệu phong phú, với hàng nghìn loài cây thuốc quý. Tuy nhiên, trong thời gian dài, việc khai thác dược liệu chủ yếu mang tính tự phát, nhỏ lẻ, thiếu liên kết, dẫn đến nguy cơ cạn kiệt nguồn tài nguyên và giá trị kinh tế chưa được phát huy tương xứng.

HTX Sinh Dược ở xóm 4, xã Gia Sinh, tỉnh Ninh Bình) chuyên sản xuất và chế biến các sản phẩm từ dược liệu, tinh dầu và sản phẩm thảo dược truyền thống ra đời trong bối cảnh đó, với mục tiêu tổ chức lại sản xuất dược liệu theo hướng bài bản, bền vững, kết nối người trồng – người chế biến – thị trường tiêu thụ. Ngay từ đầu, HTX đã xác định rõ định hướng: phát triển dược liệu phải gắn với bảo tồn, sản xuất sạch và nâng cao giá trị gia tăng thông qua chế biến, xây dựng thương hiệu.

Chuẩn hóa vùng nguyên liệu - nền tảng cho chất lượng

Một trong những điểm nhấn của HTX Sinh dược là việc xây dựng và quản lý vùng trồng dược liệu tập trung. Các loại cây dược liệu được lựa chọn đều dựa trên điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu và kinh nghiệm canh tác của người dân địa phương, ưu tiên những loài có giá trị kinh tế và nhu cầu thị trường ổn định.

HTX hướng dẫn các thành viên sản xuất theo quy trình an toàn, hạn chế tối đa hóa chất, ưu tiên phân bón hữu cơ, canh tác sinh học. Việc ghi chép nhật ký trồng trọt, kiểm soát đầu vào – đầu ra được thực hiện nghiêm túc, tạo tiền đề cho truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Nhờ đó, chất lượng dược liệu của HTX Sinh dược ngày càng ổn định, đáp ứng yêu cầu của các đơn vị chế biến, nhà thuốc, doanh nghiệp phân phối và người tiêu dùng.

Đa dạng hóa sản phẩm – nâng cao giá trị dược liệu

Không dừng lại ở việc cung cấp nguyên liệu thô, HTX Sinh dược từng bước đầu tư vào khâu sơ chế và chế biến, tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao như trà thảo dược, cao dược liệu, bột dược liệu, sản phẩm chăm sóc sức khỏe có nguồn gốc tự nhiên. Các sản phẩm của HTX được chú trọng từ chất lượng đến hình thức.

Bao bì, nhãn mác được thiết kế rõ ràng, cung cấp đầy đủ thông tin về thành phần, công dụng, nguồn gốc, góp phần xây dựng niềm tin với người tiêu dùng trong bối cảnh thị trường dược liệu còn nhiều sản phẩm trôi nổi, khó kiểm soát. Việc tham gia các chương trình xúc tiến thương mại, hội chợ nông sản, dược liệu đã giúp HTX Sinh dược từng bước đưa sản phẩm ra thị trường rộng lớn hơn, mở ra cơ hội hợp tác với nhiều đối tác trong và ngoài địa phương.

Góp phần bảo tồn tri thức bản địa và phát triển kinh tế nông thôn

Một giá trị quan trọng khác của HTX Sinh dược là việc góp phần gìn giữ và phát huy tri thức y học cổ truyền, kinh nghiệm sử dụng cây thuốc của người dân địa phương. Thông qua mô hình HTX, những kinh nghiệm dân gian được chuẩn hóa, kết hợp với khoa học kỹ thuật hiện đại, tạo nên các sản phẩm vừa mang bản sắc truyền thống, vừa đáp ứng yêu cầu thị trường hiện đại.

Hoạt động của HTX cũng tạo việc làm và thu nhập ổn định cho nhiều lao động nông thôn, đặc biệt là phụ nữ và người trung niên. Thay vì phụ thuộc vào cây trồng truyền thống giá trị thấp, người dân tham gia HTX có thêm sinh kế mới từ cây dược liệu, góp phần giảm nghèo và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Hướng tới nông nghiệp xanh và kinh tế tuần hoàn

HTX Sinh dược xác định phát triển dược liệu không chỉ là bài toán kinh tế mà còn là trách nhiệm với môi trường. Việc canh tác theo hướng hữu cơ, sử dụng phụ phẩm nông nghiệp làm phân bón, tận dụng bã thải dược liệu cho ủ phân hoặc làm chế phẩm sinh học đã góp phần hình thành mô hình nông nghiệp tuần hoàn, giảm phát thải và bảo vệ hệ sinh thái.

Đây là hướng đi phù hợp với chiến lược phát triển nông nghiệp xanh, kinh tế carbon thấp mà Việt Nam đang theo đuổi. Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, HTX Sinh dược vẫn đối mặt với không ít khó khăn như quy mô sản xuất còn hạn chế, vốn đầu tư cho chế biến sâu chưa lớn, khả năng cạnh tranh với các doanh nghiệp lớn còn khiêm tốn.

Trong thời gian tới, HTX đặt mục tiêu mở rộng vùng trồng đạt tiêu chuẩn, nâng cao năng lực chế biến, từng bước chuẩn hóa sản phẩm theo các tiêu chuẩn cao hơn. Song song với đó là đẩy mạnh chuyển đổi số, quảng bá sản phẩm trên các nền tảng trực tuyến, tiếp cận thị trường tiêu dùng hiện đại. HTX Sinh dược cũng kỳ vọng tiếp tục nhận được sự đồng hành của các cấp chính quyền, ngành chức năng trong đào tạo, kết nối khoa học – công nghệ và hỗ trợ xúc tiến thương mại.

Khẳng định vai trò của HTX dược liệu

Thực tiễn hoạt động của HTX Sinh dược cho thấy, kinh tế tập thể nếu được tổ chức đúng hướng hoàn toàn có thể trở thành động lực quan trọng trong phát triển dược liệu bền vững. Không chỉ tạo ra sản phẩm chăm sóc sức khỏe có nguồn gốc tự nhiên, HTX còn góp phần bảo tồn tài nguyên, giữ gìn tri thức bản địa và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng xanh và lâu dài. HTX Sinh dược đang từng bước khẳng định vị thế của mình, mở ra triển vọng mới cho ngành dược liệu Việt Nam trong hành trình phát triển bền vững./.