Chuyển đổi phương tiện xe buýt sang xe buýt điện, năng lượng xanh
Phát triển mô hình giao thông xanh cho Thủ đô không chỉ là bài toán kỹ thuật mà còn là vấn đề về tầm nhìn, chính sách, tài chính, khoa học công nghệ và hành vi cộng đồng. Giao thông xanh là chìa khóa mở ra không gian sống hài hòa, nơi phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường, đảm bảo chất lượng sống cho cả hiện tại và tương lai.
Có thể dễ dàng nhận thấy, tại nhiều thành phố lớn trên thế giới, hệ thống xe buýt công cộng từ lâu đã chuyển sang sử dụng các loại nhiên liệu xanh. Dù dân cư đông đúc, những đô thị này vẫn duy trì được bầu không khí trong lành, không bị những luồng khói ô nhiễm thải ra từ các xe ô tô sử dụng nhiên liệu diesel.
Ở Việt Nam, Chính phủ cũng đã có những bước đi cụ thể nhằm thúc đẩy xu hướng này. Ngày 22/7/2022, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 876/QĐ-TTg, phê duyệt Chương trình hành động về chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí các-bon và khí mê-tan của ngành Giao thông Vận tải.
UBND TP. Hà Nội cũng đã phê duyệt “Đề án phát triển hệ thống giao thông vận tải công cộng bằng xe buýt sử dụng điện, năng lượng xanh trên địa bàn Thành phố” (theo Quyết định số 6004 ngày 18/11/2024).
Theo lộ trình đề ra, đến năm 2030, khoảng 70% - 90% xe buýt trên địa bàn Thủ đô sẽ sử dụng năng lượng sạch và con số này sẽ đạt 100% vào năm 2035. Tuy nhiên theo chỉ đạo mới của UBND TP. Hà Nội (tại Thông báo số 185 ngày 8/4/2025), Thành phố yêu cầu hoàn thành công tác chuyển đổi phương tiện xe buýt sang xe buýt điện, năng lượng xanh chậm nhất trong năm 2030.
Để hiện thực hóa các mục tiêu đề ra, các sở, ban, ngành của Thành phố đã chủ động, khẩn trương xây dựng và ban hành nhiều cơ chế, chính sách phù hợp nhằm khuyến khích, hỗ trợ các doanh nghiệp vận tải sớm chuyển đổi sang sử dụng năng lượng sạch. Về phía các doanh nghiệp, nhiều đơn vị đã nhanh chóng nắm bắt chủ trương và triển khai những bước đi đầu tiên một cách quyết liệt, thể hiện tinh thần đồng hành cùng Thành phố trong lộ trình phát triển bền vững.
Việc sử dụng xe buýt điện sẽ góp phần phát thải ra môi trường
Theo đánh giá của một số chuyên gia, việc sử dụng xe buýt điện sẽ góp phần đáng kể trong việc giảm lượng khí CO₂ phát thải ra môi trường. Cụ thể, theo tính toán trong “Đề án phát triển hệ thống giao thông vận tải công cộng bằng xe buýt sử dụng điện, năng lượng xanh trên địa bàn thành phố”, nếu chuyển sang sử dụng xe buýt điện thay cho xe buýt chạy dầu diesel như hiện nay, lượng khí CO₂ phát thải có thể giảm tới khoảng 170.480 tấn mỗi năm.
Bên cạnh lợi ích về môi trường, xe buýt điện còn có nhiều ưu điểm về mặt kinh tế. Chi phí năng lượng điện thấp hơn đáng kể so với nhiên liệu diesel, trong khi hiệu suất vận hành lại cao hơn. Xe điện cũng có tuổi thọ dài hơn và ngược lại, chi phí bảo trì, sửa chữa thường thấp hơn nhiều so với các loại xe sử dụng động cơ và bộ truyền động diesel truyền thống.
Về độ êm ái, xe buýt điện thể hiện ưu thế vượt trội khi gần như không gây tiếng ồn, mang lại trải nghiệm dễ chịu hơn cho hành khách. Không chỉ vậy, đối với các phương tiện giao thông khác cùng lưu thông trên đường, đặc biệt là xe máy khi di chuyển gần hoặc phía sau, xe buýt điện còn tạo cảm giác thoải mái hơn do không phát thải khói dầu, góp phần giảm bức xúc và căng thẳng khi tham gia giao thông.
Ông Nguyễn Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải hành khách công cộng TP. Hà Nội cho biết: “Chủ trương chuyển đổi toàn bộ hệ thống xe buýt của Hà Nội sang sử dụng điện và khí nén CNG vào năm 2035 là một bước đi chiến lược, thể hiện cam kết mạnh mẽ của Thành phố trong việc phát triển giao thông bền vững và giảm thiểu ô nhiễm môi trường đô thị.
Chủ trương này có những ý nghĩa tích cực như giúp giảm ô nhiễm không khí và tiếng ồn, hướng tới giao thông bền vững và tiết kiệm chi phí vận hành, mặc dù chi phí đầu tư ban đầu cho xe buýt điện và CNG cao hơn, nhưng về lâu dài, nếu tính cho cả một vòng đời của phương tiện, chi phí vận hành và bảo trì sẽ thấp hơn so với xe buýt diesel, giúp tiết kiệm ngân sách cho Thành phố".
Phát triển giao thông xanh cho Thủ đô, vì một Hà Nội hiện đại, văn minh và trong lành - là bước đi tiên phong hiện thực hóa cam kết Net Zero và khẳng định vai trò của Việt Nam trong hành trình chuyển đổi xanh toàn cầu./.
