Thay vì tập trung vào các chính sách hỗ trợ mang tính ngắn hạn, tỉnh chú trọng hỗ trợ sinh kế, đa dạng hóa mô hình sản xuất, giúp người nghèo, cận nghèo có điều kiện tự vươn lên, từng bước ổn định cuộc sống và thoát nghèo bền vững.
Thực tiễn cho thấy, khi người dân được tạo sinh kế phù hợp, có việc làm và thu nhập ổn định, hiệu quả giảm nghèo không chỉ thể hiện ở con số thống kê mà còn ở sự thay đổi tư duy, cách làm ăn và ý chí vươn lên của mỗi hộ gia đình.
Trao “cần câu” cho người nghèo từ thực tiễn từng vùng
Những năm qua, Khánh Hòa triển khai đồng bộ nhiều chính sách hỗ trợ sinh kế, tập trung vào các địa bàn khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và vùng ven biển. Các mô hình được lựa chọn trên cơ sở phù hợp điều kiện tự nhiên, tập quán sản xuất và khả năng tiếp cận của người dân, tránh áp đặt, dàn trải.
Tại các huyện miền núi như Khánh Sơn…, nơi tỷ lệ hộ nghèo còn cao, địa phương ưu tiên hỗ trợ cây giống, con giống, vật tư sản xuất gắn với chuyển giao khoa học kỹ thuật. Nhiều hộ nghèo được hỗ trợ trồng cây ăn quả, cây lâm nghiệp, chăn nuôi bò, dê, heo bản địa, từng bước hình thành sinh kế ổn định. Không ít mô hình sau thời gian triển khai đã phát huy hiệu quả, giúp người dân có nguồn thu nhập thường xuyên, cải thiện đời sống.
Ở các xã đồng bằng và ven biển, bên cạnh sản xuất nông nghiệp truyền thống, việc phát triển các mô hình nuôi trồng thủy sản, dịch vụ hậu cần nghề cá, tiểu thủ công nghiệp, buôn bán nhỏ được khuyến khích. Việc chuyển đổi ngành nghề, đa dạng nguồn thu nhập giúp nhiều hộ dân giảm dần sự phụ thuộc vào một lĩnh vực sản xuất, hạn chế rủi ro khi thị trường hoặc thời tiết biến động.
Điểm chung trong các chương trình hỗ trợ sinh kế là không chỉ dừng lại ở việc “cho vốn, cho giống” mà còn gắn với hướng dẫn kỹ thuật, theo dõi, đánh giá hiệu quả. Cán bộ chuyên môn, hội đoàn thể thường xuyên bám sát cơ sở, kịp thời tháo gỡ khó khăn, giúp người dân yên tâm sản xuất.
Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025 tại tỉnh Khánh Hòa đã và đang ghi nhận những kết quả vô cùng ấn tượng. Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định công nhận vào ngày 24/2/2025, đưa hai huyện Khánh Sơn và Khánh Vĩnh (Cũ) này ra khỏi danh sách huyện nghèo giai đoạn 2021-2025. Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của các chính sách đầu tư và hỗ trợ đúng trọng tâm, giúp người dân tại các vùng khó khăn nhất có điều kiện phát triển sinh kế và cải thiện đời sống.
Không chỉ riêng hai huyện này, kết quả giảm nghèo chung toàn tỉnh cũng rất khả quan. Đến cuối năm 2024, toàn tỉnh còn 4.348 hộ nghèo, chiếm tỷ lệ 1,26%, giảm 2.950 hộ so với đầu năm (đạt 186% so với kế hoạch năm 2024). Bên cạnh đó, toàn tỉnh không còn hộ nghèo, hộ cận nghèo có thành viên là người có công; hộ nghèo, hộ cận nghèo có thành viên là đảng viên; các hộ nghèo, hộ cận nghèo được hỗ trợ nhà ở theo Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo được tỉnh hỗ trợ dứt điểm và hoàn thành vào cuối năm 2024.
Đặc biệt, tốc độ giảm nghèo ở Khánh Sơn giảm trung bình 9,08%/năm, Khánh Vĩnh giảm trung bình 11,17%/năm, cao hơn đáng kể so với mặt bằng chung. Thu nhập bình quân đầu người cuối năm 2024 đạt từ 34-37 triệu đồng/người/năm.
Bên cạnh đó, việc phát triển sản xuất, dạy nghề và tạo việc làm luôn được chú trọng. Nhiều dự án trồng cây ăn quả được triển khai, cùng với các chương trình đào tạo kỹ năng nghề cho lao động nghèo ở Khánh Vĩnh và Khánh Sơn, giúp bà con có thêm sinh kế bền vững.
Đặc biệt, Khánh Hòa đã lồng ghép hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia như giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới và phát triển vùng dân tộc thiểu số, miền núi. Sự kết hợp này tạo nên sức mạnh tổng hợp, thúc đẩy sự phát triển toàn diện, bền vững cho các vùng nông thôn khó khăn.
Đa dạng sinh kế, tạo nền tảng vững chắc cho giảm nghèo bền vững
Cùng với hỗ trợ sinh kế trong nông nghiệp, Khánh Hòa chú trọng đa dạng hóa các mô hình sản xuất, tạo thêm nhiều cơ hội thoát nghèo cho người dân. Các chương trình đào tạo nghề, giải quyết việc làm, hỗ trợ lao động đi làm việc ngoài tỉnh hoặc có thời hạn đã góp phần mở ra hướng đi mới, nhất là đối với lao động trẻ ở khu vực nông thôn.
Thông qua việc lồng ghép nguồn lực từ Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, Chương trình xây dựng nông thôn mới và các chính sách an sinh xã hội, nhiều địa phương đã hình thành các mô hình sinh kế gắn với tổ hợp tác, hợp tác xã. Việc liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm không chỉ giúp nâng cao giá trị hàng hóa mà còn tạo đầu ra ổn định, giảm rủi ro cho hộ nghèo.
Song song đó, công tác tuyên truyền, vận động được đẩy mạnh nhằm thay đổi nhận thức của người dân. Tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào hỗ trợ của Nhà nước từng bước được thay thế bằng tinh thần chủ động, tự lực vươn lên. Khi người dân thực sự trở thành chủ thể của quá trình giảm nghèo, các mô hình sinh kế mới có thể duy trì lâu dài và nhân rộng.
Tuy nhiên, công tác hỗ trợ sinh kế, đa dạng hóa mô hình sản xuất vẫn còn những khó khăn nhất định. Quy mô sản xuất của nhiều hộ còn nhỏ lẻ, khả năng ứng dụng khoa học công nghệ và tiếp cận thị trường còn hạn chế; tác động của thiên tai, dịch bệnh khiến sinh kế của người nghèo dễ bị tổn thương. Điều này đòi hỏi các cấp, các ngành tiếp tục rà soát, điều chỉnh chính sách cho phù hợp với thực tiễn từng địa bàn.
Với cách làm chú trọng tạo sinh kế bền vững, Khánh Hòa đang từng bước chuyển từ “giảm nghèo về số lượng” sang “giảm nghèo về chất lượng”. Khi sinh kế được đảm bảo, người dân có việc làm, thu nhập ổn định và ý chí vươn lên, mục tiêu giảm nghèo bền vững sẽ ngày càng đi vào thực chất, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.
