Bát Tràng: Gìn giữ văn hóa làng nghề qua trải nghiệm làm gốm

Khi du khách được làm “người thợ gốm”

Bước vào không gian workshop của VIGO, ấn tượng đầu tiên là mùi đất sét quen thuộc và không khí trầm lắng, mang hơi thở làng nghề xưa. Không ồn ào, không gấp gáp, mỗi bàn xoay gốm như mở ra một thế giới riêng, nơi du khách được tự tay nhào đất, tạo hình, vẽ hoa văn theo trí tưởng tượng của mình.

Dưới sự hướng dẫn của các nghệ nhân và người phụ trách workshop, những người lần đầu chạm vào đất cũng có thể tạo ra một sản phẩm hoàn chỉnh. Các thao tác truyền thống được tối giản về kỹ thuật, nhưng vẫn giữ trọn tinh thần nghề gốm Bát Tràng.

“Chúng tôi không đặt nặng việc khách phải làm ra một sản phẩm thật đẹp hay thật chuẩn. Điều quan trọng là họ được trải nghiệm, được hiểu gốm được tạo ra như thế nào và cảm nhận được sự kiên nhẫn, tỉ mỉ của nghề”, anh Lê Đình Tùng, người sáng lập VIGO Bát Tràng chia sẻ.

Khác với việc mua một món đồ gốm hoàn thiện trên kệ, quá trình làm gốm tại VIGO buộc người tham gia phải chậm lại. Từng động tác nắn, vuốt, từng nét vẽ đều đòi hỏi sự tập trung và cảm nhận bằng tay. Nhiều du khách thừa nhận, chính sự chậm rãi ấy khiến họ tạm quên đi áp lực công việc và những âm thanh quen thuộc từ điện thoại, máy tính.

Chị Nguyễn Thu Hà (Cầu Giấy, Hà Nội), lần đầu đưa con trai 8 tuổi đến trải nghiệm, chia sẻ: "Ban đầu cháu chỉ nghĩ đến chơi cho vui, nhưng khi được tự tay nặn gốm, cháu rất hào hứng. Về nhà, cháu kể rất nhiều về việc gốm phải phơi khô, tráng men rồi mới nung. Tôi thấy đây là một trải nghiệm giáo dục rất tốt cho trẻ".

Không chỉ các gia đình, nhiều bạn trẻ cũng tìm đến VIGO như một cách “giải nhiệt” tinh thần. Ánh Tuyết (25 tuổi, Ninh Bình) cùng bạn bè đến đây vào dịp cuối tuần cho biết: “Làm gốm tưởng đơn giản mà không hề dễ. Khi tự tay làm, mình mới hiểu vì sao mỗi sản phẩm gốm thủ công lại có giá trị. Mỗi vết lồi lõm đều là công sức và cảm xúc của người làm ra nó”.

Một điểm đặc biệt của trải nghiệm tại VIGO là sản phẩm sau khi hoàn thành không được mang về ngay. Theo anh Lê Đình Tùng, đây là cách để đảm bảo giá trị thực sự của gốm truyền thống.

“Nếu sấy khô cho khách mang về luôn thì sản phẩm đó chưa phải là gốm, chỉ mới là đất. Chúng tôi muốn khách hiểu rằng để có một sản phẩm gốm sử dụng được, phải trải qua đầy đủ các công đoạn: phơi khô tự nhiên, tráng men và nung lò. Quy trình này mất khoảng 3–4 ngày, nhưng đó là cách duy nhất để giữ đúng tinh thần nghề”, anh Tùng nhấn mạnh.

Từ trải nghiệm cá nhân đến lan tỏa văn hóa

Theo anh Tùng, mục tiêu lớn nhất của VIGO không chỉ là tổ chức workshop, mà là tạo ra những “đại sứ văn hóa” cho làng gốm Bát Tràng. “Khi khách hiểu và yêu gốm, họ sẽ tự kể câu chuyện đó cho bạn bè, người thân. Sự lan tỏa này bền vững hơn rất nhiều so với quảng bá đơn thuần”, anh chia sẻ.

Nhiều du khách sau khi trải nghiệm đã chủ động chia sẻ hình ảnh, video lên mạng xã hội. Những khoảnh khắc nặn gốm, vẽ gốm giản dị, chân thật nhưng lại thu hút sự quan tâm lớn, góp phần đưa hình ảnh Bát Tràng đến gần hơn với công chúng trẻ.

“Tham gia workshop không chỉ là làm ra một sản phẩm, mà là tham gia vào một hoạt động văn hóa. Mình thấy tự hào khi được góp một phần nhỏ để hiểu và tôn vinh nghề gốm truyền thống”, Minh Thu (19 tuổi, Hà Nội) chia sẻ.

Bên cạnh hoạt động trải nghiệm, VIGO Bát Tràng chú trọng đầu tư truyền thông trên các nền tảng số như TikTok và Facebook, tập trung phản ánh trực tiếp các hoạt động làm gốm và trải nghiệm của du khách. Nhờ nội dung gần gũi, trực quan, các kênh truyền thông của VIGO thu hút được sự quan tâm ổn định từ công chúng.

Trên các nền tảng đánh giá và mạng xã hội, VIGO Bát Tràng ghi nhận nhiều phản hồi tích cực của khách tham gia, đánh giá cao mô hình trải nghiệm, cách tổ chức workshop và không gian hoạt động. Những ý kiến này cho thấy mô hình đang từng bước tạo được sự tin tưởng và sự đón nhận tốt từ cộng đồng.

Theo anh Lê Đình Tùng, người sáng lập VIGO Bát Tràng, việc đầu tư vào truyền thông không chỉ nhằm quảng bá dịch vụ, mà còn là cách lan tỏa giá trị văn hóa làng nghề. “Thông qua các nền tảng số, chúng tôi mong muốn đưa hình ảnh Bát Tràng đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là giới trẻ, để họ hiểu và quan tâm nhiều hơn đến nghề gốm truyền thống”, anh Tùng cho biết.

Giữa làng gốm đang chuyển mình theo nhịp sống hiện đại, VIGO Bát Tràng chọn cách giữ lửa nghề bằng trải nghiệm. Từ những khối đất thô mộc dưới bàn tay du khách, không chỉ sản phẩm gốm được hình thành, mà còn là sự kết nối sâu sắc hơn giữa con người hôm nay với di sản làng nghề đã tồn tại suốt hàng nghìn năm./.