10 năm hành trình ALiSEA Việt Nam: Kết nối – Lan tỏa – Thúc đẩy chuyển đổi nông nghiệp sinh thái

Từ diễn đàn tri thức đến mạng lưới hợp tác đa bên

Được khởi xướng từ năm 2015, ALiSEA được đồng điều phối bởi Tổ chức GRET và Tổ chức Nghiên cứu Phát triển Nông nghiệp Quốc tế CIRAD (Cộng hòa Pháp). Cho đến nay, ALiSEA được điều phối chính bởi Tổ chức GRET cùng với các đối tác địa phương. Tại Việt Nam, Hội Khoa học Phát triển Nông thôn Việt Nam (PHANO) là tổ chức chính điều phối các hoạt động, phối hợp cùng Ban vận hành và Hội đồng thành viên – đóng vai trò “Kết nối – Chia sẻ – Đồng hành vì nông nghiệp sinh thái”, ALiSEA đã góp phần lan tỏa các thực hành nông nghiệp bền vững, thúc đẩy chính sách và tăng cường năng lực cho cộng đồng.

Hành trình 10 năm qua ghi dấu những hoạt động nổi bật: hội thảo thường niên, tọa đàm chính sách, chương trình tập huấn, đào tạo, các chuyến tham quan thực địa và đặc biệt là Quỹ Tài trợ Nhỏ – cơ chế hỗ trợ trực tiếp cho các sáng kiến địa phương nhằm thử nghiệm và mở rộng các mô hình nông nghiệp sinh thái.

Chỉ tính riêng năm 2025, ALiSEA Việt Nam ghi nhận những kết quả nổi bật về kết nối, tri thức và chính sách. Mạng lưới đã tổ chức 01 chuyến tham quan thực địa và 01 khóa đào tạo nâng cao năng lực dành cho các thành viên, giúp củng cố kỹ năng thực hành và tăng cường liên kết tri thức giữa các tổ chức.

Cùng năm, 02 hội thảo trực tuyến chuyên sâu diễn ra vào tháng 11 đã tạo diễn đàn đối thoại đa chiều giữa các chuyên gia, nhà nghiên cứu và nông dân về giải pháp chuyển đổi nông nghiệp sinh thái trong bối cảnh kinh tế xanh.

Đặc biệt, 05 dự án nhận tài trợ nhỏ trong năm đã mang lại 18 sản phẩm tri thức và hơn 1.000 người hưởng lợi trực tiếp từ các hoạt động đào tạo, truyền thông và thực hành mô hình. Việc ra đời Trung tâm tri thức và thư viện trực tuyến đánh dấu bước tiến chiến lược trong chuyển đổi số của ALiSEA, hình thành kho dữ liệu mở phục vụ nghiên cứu, giảng dạy và hoạch định chính sách nông nghiệp sinh thái.

Song song đó, ALiSEA Việt Nam tham gia 6 diễn đàn đối thoại chính sách cấp quốc gia và khu vực, góp phần đưa tiếng nói của nông nghiệp sinh thái Việt Nam lan tỏa mạnh mẽ hơn trong tiểu vùng Mekong.

Theo bà Nguyễn Thị Trang, Thư ký quốc gia ALiSEA Việt Nam, điểm mạnh của mạng lưới là sự đa dạng về thành viên và năng lực chuyên môn. “Chúng tôi có cùng tầm nhìn: thúc đẩy mô hình nông nghiệp hài hòa với tự nhiên, bảo vệ sinh kế và gìn giữ đa dạng sinh học”, bà nhấn mạnh.

Hàng chục sáng kiến địa phương được hỗ trợ, trong đó nổi bật là dự án của Trung tâm Nghiên cứu Giới, Gia đình và Môi trường trong Phát triển (CGFED), tập huấn cho hơn 3.000 người dân, trong đó 2.000 phụ nữ, về giám sát đa dạng sinh học, giảm sử dụng hóa chất nông nghiệp và thực hành nông nghiệp sinh thái.

Thúc đẩy đối thoại – Lan tỏa tri thức – Kết nối thế hệ

ALiSEA không chỉ dừng ở chia sẻ kiến thức mà còn xây dựng cầu nối giữa các thế hệ làm nông nghiệp. Bà Nguyễn Thị Ngọc Trúc – một thành viên tích cực của mạng lưới – chia sẻ: “Nông nghiệp sinh thái cần được định vị khác biệt với các mô hình khác để tạo sức lan tỏa mạnh mẽ hơn. Chúng tôi mong muốn có thêm tài liệu phổ cập đến học sinh, sinh viên, kết nối các thế hệ cùng chung tay vì một nền nông nghiệp xanh”.

Trên nền tảng đó, mạng lưới đã khởi động chương trình thanh niên nông nghiệp sinh thái, khuyến khích giới trẻ tham gia học tập, thử nghiệm và sáng tạo trong sản xuất nông nghiệp bền vững.

Mặc dù đạt nhiều kết quả đáng khích lệ, hành trình của ALiSEA vẫn đối mặt với không ít thách thức: khung chính sách còn hạn chế, thị trường tiêu thụ sản phẩm sinh thái chưa ổn định, chi phí chuyển đổi cao và năng lực của nông dân còn yếu.

Sau 10 năm bền bỉ, ALiSEA Việt Nam không chỉ là một mạng lưới kỹ thuật, mà đã trở thành một cộng đồng học tập mở, nơi tri thức, kinh nghiệm và niềm tin cùng hòa quyện vì mục tiêu chung: chuyển đổi nông nghiệp theo hướng sinh thái, công bằng và bền vững.

“ALiSEA sẽ tiếp tục là người kết nối, là cầu nối giữa chính sách và thực tiễn, giữa nhà nghiên cứu và người nông dân – cùng kiến tạo tương lai xanh cho nông nghiệp Việt Nam và khu vực Mekong.”, PGS.TS Hồ Ngọc Sơn, Điều phối viên Quản lý Tri thức ALiSEA Việt Nam chia sẻ.

Hành trình 10 năm nhìn lại không chỉ là cột mốc đánh dấu sự trưởng thành của mạng lưới, mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ: nông nghiệp sinh thái không phải là lựa chọn, mà là con đường tất yếu để bảo vệ hành tinh và tương lai./.