[eMagazine] Rau quả Việt Nam hướng tới xuất khẩu 10 tỷ USD trong năm 2026

Năm 2025 khép lại với một dấu ấn nổi bật của ngành rau quả Việt Nam khi kim ngạch xuất khẩu ước đạt từ 8,5-8,6 tỷ USD, tăng gần 18% so với năm trước. Kết quả này không chỉ vượt xa dự báo ban đầu mà còn cho thấy sức bật rõ rệt của một ngành hàng đang từng bước chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang phát triển bền vững, dựa trên chất lượng, tiêu chuẩn và khả năng đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế. Trên nền tảng đó, mục tiêu chinh phục mốc 10 tỷ USD trong năm 2026 được xem là bước tiến tiếp theo, vừa mang tính thách thức, vừa phản ánh kỳ vọng thực tế của toàn ngành.

Tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026 của ngành Nông nghiệp và Môi trường, bức tranh chung về sự phát triển của rau quả Việt Nam đã được nhìn nhận một cách toàn diện. Theo Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam Nguyễn Thanh Bình, mức tăng thêm khoảng 1,3-1,4 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu so với năm 2024 là con số rất đáng chú ý, đặc biệt trong bối cảnh thương mại nông sản toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro do biến động kinh tế và chính sách bảo hộ gia tăng ở nhiều thị trường.

Đóng góp vào kết quả này là quá trình liên kết ngày càng chặt chẽ giữa doanh nghiệp xuất khẩu, cơ sở sản xuất, hợp tác xã và người nông dân. Trong năm 2025, Hiệp hội Rau quả Việt Nam đã triển khai nhiều hoạt động kết nối, hỗ trợ doanh nghiệp hội viên, đồng thời phối hợp với các địa phương nhằm củng cố chuỗi sản xuất - tiêu thụ tại các vùng nguyên liệu. Việc hình thành những chuỗi liên kết tương đối ổn định giúp giảm bớt tình trạng sản xuất manh mún, nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc, vốn là “điểm nghẽn” kéo dài của ngành rau quả trong nhiều năm.

Song song với đó, hoạt động xúc tiến thương mại được đẩy mạnh cả về tần suất lẫn quy mô. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã tham gia các hội chợ, triển lãm quốc tế lớn, qua đó mở rộng mạng lưới khách hàng, tiếp cận trực tiếp các nhà nhập khẩu và hệ thống phân phối nước ngoài. Số lượng doanh nghiệp chủ động đăng ký tham gia các chương trình xúc tiến ngày càng tăng, phản ánh niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp vào hiệu quả của các hoạt động hỗ trợ thị trường.

Không chỉ tập trung vào mở rộng đầu ra, Hiệp hội Rau quả Việt Nam còn chú trọng công tác hướng dẫn, vận động doanh nghiệp và người sản xuất tuân thủ nghiêm các quy định pháp luật trong nước cũng như tiêu chuẩn kỹ thuật của thị trường nhập khẩu. Việc đáp ứng các yêu cầu về an toàn thực phẩm, kiểm dịch thực vật và chất lượng sản phẩm đã giúp rau quả Việt Nam từng bước khẳng định vị thế tại nhiều thị trường khó tính, đồng thời hạn chế các rủi ro vi phạm trong hoạt động xuất khẩu.

Thành quả của ngành rau quả trong năm 2025 còn là kết quả của sự vào cuộc đồng bộ từ các cấp, các ngành. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đóng vai trò trung tâm trong việc chỉ đạo tái cơ cấu sản xuất, thúc đẩy chuyển đổi từ mô hình nhỏ lẻ, phân tán sang sản xuất tập trung, ứng dụng công nghệ và tiêu chuẩn hiện đại. Quá trình này đã tạo điều kiện cho việc hình thành các sản phẩm mới có chất lượng cao, phù hợp hơn với xu hướng tiêu dùng toàn cầu. Cùng với đó, công tác đàm phán mở cửa thị trường cho các mặt hàng rau quả chủ lực tiếp tục được thúc đẩy, góp phần mở rộng không gian tăng trưởng cho xuất khẩu.

Bên cạnh những kết quả tích cực, ngành rau quả Việt Nam vẫn đang đối mặt với không ít thách thức cần sớm được tháo gỡ. Chất lượng sản phẩm giữa các vùng sản xuất chưa thật sự đồng đều, tỷ lệ đồng nhất còn thấp; tình trạng vi phạm về dư lượng chất cấm vẫn xuất hiện ở một số lô hàng, ảnh hưởng đến uy tín chung của ngành. Hệ thống truy xuất nguồn gốc, dù đã được quan tâm đầu tư, song chưa hoàn chỉnh và thiếu tính kết nối đồng bộ. Công tác cấp và quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, cũng như hoạt động kiểm nghiệm, giám định và cấp chứng nhận ở một số địa phương còn bất cập, tác động trực tiếp đến tiến độ thông quan và hiệu quả xuất khẩu.

Đặc biệt, tại thị trường Trung Quốc - thị trường xuất khẩu lớn của rau quả Việt Nam, mối liên kết giữa sản xuất trong nước và tiêu thụ chưa thật sự bền vững. Khi thị trường có biến động hoặc chính sách thay đổi, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng vẫn hiện hữu, đòi hỏi ngành phải sớm xây dựng các phương án thích ứng linh hoạt và dài hạn hơn.

Một trong những động lực quan trọng được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển mạnh mẽ cho ngành rau quả trong năm 2026 là việc hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản Việt Nam chính thức đi vào vận hành từ ngày 1/1/2026. Theo Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng, đây là nền tảng số phục vụ ghi nhận, quản lý và tra cứu thông tin nguồn gốc nông, lâm, thủy sản xuyên suốt quá trình sản xuất, chế biến, vận chuyển và lưu thông trên thị trường. Thông qua hệ thống này, người tiêu dùng có thể dễ dàng kiểm tra thông tin sản phẩm, trong khi cơ quan quản lý có thêm công cụ hữu hiệu để theo dõi, thống kê và truy vết khi cần thiết.

Cùng với việc hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc, ngành rau quả cần chấn chỉnh hoạt động kiểm tra, giám định và cấp chứng nhận nhằm bảo đảm thông quan nhanh, giảm chi phí cho doanh nghiệp và giữ vững uy tín hàng hóa Việt Nam. Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh quảng bá hình ảnh rau quả Việt Nam, đa dạng hóa hình thức và quy mô xúc tiến thương mại cũng được xem là giải pháp quan trọng để mở rộng thị phần và gia tăng giá trị xuất khẩu.

Đề xuất xây dựng Quỹ nghiên cứu và phát triển ngành rau quả, hướng tới ứng dụng công nghệ mới trong khâu sau thu hoạch, bảo quản và kéo dài thời gian lưu trữ sản phẩm, được kỳ vọng sẽ giúp ngành nâng cao năng lực cạnh tranh trong trung và dài hạn. Khi các “nút thắt” về chất lượng, tiêu chuẩn và thị trường dần được tháo gỡ, mục tiêu 10 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu rau quả không còn là con số mang tính khát vọng, mà đang dần trở thành một đích đến rõ ràng của ngành trong năm 2026.

Trần Huyền