[Emagazine] Tiêu chuẩn xanh: Chìa khóa mở cánh cửa phát triển bền vững và NetZero

Trong quá trình thực hiện các chủ trương, tiêu chuẩn kỹ thuật đóng vai trò công cụ quan trọng, giúp định hình hành động của doanh nghiệp, cơ quan quản lý và cộng đồng. Theo thống kê của Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, Việt Nam hiện có trên 14.200 tiêu chuẩn TCVN, trong đó khoảng 400 tiêu chuẩn liên quan trực tiếp đến chuyển đổi xanh và phát triển bền vững. Những tiêu chuẩn này không chỉ phục vụ việc hoạch định chính sách mà còn thúc đẩy đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu suất tài nguyên, giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng và mở rộng thị trường sản phẩm, dịch vụ xanh theo yêu cầu quốc tế.

Ông Trần Quốc Cường, Vụ trưởng Vụ Khoa học Xã hội, Nhân văn và Tự nhiên, Bộ Khoa học và Công nghệ, nhấn mạnh rằng chuyển đổi xanh đòi hỏi phải có các tiêu chuẩn xanh. Tiêu chuẩn không chỉ định hướng quốc gia mà còn tạo ra ngôn ngữ chung cho chuỗi giá trị, từ sản xuất đến thương mại và tiêu dùng. Hệ thống tiêu chuẩn TCVN về chuyển đổi xanh hiện bao phủ trên 10 nhóm lĩnh vực trọng tâm, bao gồm quản lý môi trường, khí nhà kính, năng lượng tái tạo, nông nghiệp bền vững, kinh tế tuần hoàn, đô thị thông minh, giao thông xanh, và nhiên liệu mới.

Trong quản lý môi trường, Việt Nam có 30 TCVN về quản lý môi trường, 13 TCVN về khí nhà kính, 29 TCVN về tái sử dụng nước, xử lý và tái chế chất thải, chủ yếu dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế như ISO 14000, ISO 14064, ISO 46001. Những tiêu chuẩn này đóng vai trò nền tảng trong triển khai quản lý phát thải, sử dụng tài nguyên hiệu quả, đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp đo lường, kiểm kê và giảm phát thải khí nhà kính, mở đường cho thị trường carbon trong tương lai.

Về năng lượng, hệ thống tiêu chuẩn TCVN hiện có hơn 40 tiêu chuẩn về quản lý và sử dụng năng lượng hiệu quả, trong đó 37 tiêu chuẩn về hiệu suất năng lượng áp dụng cho thiết bị gia dụng, thương mại và công nghiệp. Kết hợp với TCVN ISO 50001 và các tiêu chuẩn liên quan, chúng định hình khung quản lý năng lượng trong công nghiệp, thúc đẩy đổi mới công nghệ, tiết kiệm tài nguyên và nâng cao hiệu quả. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng có 34 TCVN về điện gió, 40 TCVN về điện mặt trời, 18 TCVN về pin lưu trữ và 7 TCVN về pin nhiên liệu, tạo cơ sở pháp lý và kỹ thuật cho phát triển năng lượng tái tạo.

Trong nông nghiệp và thực phẩm, tiêu chuẩn xanh được thể hiện qua các quy định về sản xuất hữu cơ, nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp tuần hoàn, thực hành nông nghiệp tốt (GAP), và VietGAP. Hệ thống 12 TCVN về nông nghiệp hữu cơ và VietGAP cùng các tiêu chuẩn về quản lý an toàn thực phẩm giúp đảm bảo truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm, nâng cao giá trị gia tăng và đáp ứng yêu cầu thị trường xuất khẩu. Tiêu chuẩn cũng khuyến khích mô hình canh tác thân thiện môi trường, thúc đẩy nông nghiệp sạch và bền vững.

Ngoài ra, các tiêu chuẩn về tái chế, ghi nhãn, thu hồi và thiết kế bao bì xanh hỗ trợ giảm rác thải nhựa, tăng tỷ lệ tái chế, khép kín vòng đời sản phẩm và phát triển kinh tế tuần hoàn. Bộ tiêu chuẩn về thiết kế sinh thái, quản lý vòng đời sản phẩm đánh giá vật liệu tái chế, tái sử dụng phế thải công nghiệp, hướng đến sản xuất tuần hoàn và bền vững.

Mặc dù đã đạt nhiều kết quả, vẫn tồn tại khoảng trống trong tiêu chuẩn hóa các lĩnh vực mới như nhiên liệu xanh, đô thị thông minh hay kinh tế tuần hoàn. Liên quan đến Hydro và các loại nhiên liệu xanh, hiện chưa có TCVN được ban hành, nhưng Việt Nam đã lập kế hoạch xây dựng các tiêu chuẩn hài hòa với ISO/TC197 và IEC TC105, nhằm phát triển lĩnh vực năng lượng xanh và hạ tầng hydro trong thời gian tới.

Hệ thống tiêu chuẩn TCVN hiện nay không chỉ là công cụ kỹ thuật mà còn là nền tảng thể chế hóa chuyển đổi xanh, thay đổi mô hình sản xuất và tiêu dùng theo hướng bền vững. Thông qua việc áp dụng các tiêu chuẩn này, doanh nghiệp Việt Nam có thể nâng cao hiệu suất, giảm chi phí năng lượng, mở rộng thị trường xuất khẩu, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh và ý thức cộng đồng. Tiêu chuẩn xanh chính là chìa khóa để Việt Nam thực hiện các mục tiêu tăng trưởng xanh, phát triển bền vững, và hội nhập quốc tế một cách hiệu quả.

Trần Huyền